{"id":6332,"date":"2023-02-09T15:01:59","date_gmt":"2023-02-09T15:01:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/?p=6332"},"modified":"2023-02-09T15:17:12","modified_gmt":"2023-02-09T15:17:12","slug":"postawy-ojcow-wobec-dzieci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/postawy-ojcow-wobec-dzieci\/","title":{"rendered":"POSTAWY OJC\u00d3W WOBEC DZIECI"},"content":{"rendered":"

\n\"\"<\/p>\n

POSTAWY OJC\u00d3W WOBEC DZIECI<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Zapraszam na przegl\u0105d wybranych przyk\u0142ad\u00f3w bada\u0144 postaw wychowawczych prezentowanych przez ojc\u00f3w. Jedn\u0105 z interesuj\u0105cych prac jest pr\u00f3ba charakterystyki postaw ojc\u00f3w wobec wychowania dzieci i koncepcji rodziny podj\u0119ta przez R. C. Nicholsa. Do zebrania informacji autor wykorzysta\u0142 zmodyfikowany Kwestionariusz Postaw Rodzicielskich PARI[1]<\/sup><\/a> i zbada\u0142 nim 102 ojc\u00f3w b\u0119d\u0105cych studentami. Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 analiz\u0105 czynnikow\u0105 wyodr\u0119bni\u0142 5 naczelnych postaw (czynnik\u00f3w) istotnych w postawach ojc\u00f3w i matek, kt\u00f3rymi s\u0105: kontrola autorytatywna, konflikt ma\u0142\u017ce\u0144ski, postawa demokratyczna, postawa karz\u0105ca, sta\u0142a i ostra dyscyplina. Wyniki bada\u0144 wykaza\u0142y, i\u017c ojcowie tworz\u0105cy przebadan\u0105 populacj\u0119 odznaczali si\u0119 postaw\u0105 sta\u0142ej i ostrej dyscypliny, wysokim stopniem izolacji dziecka od r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, du\u017c\u0105 zale\u017cno\u015bci\u0105 wychowawcz\u0105 i sk\u0142onno\u015bci\u0105 do \u0142amania woli dziecka[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Wspomnian\u0105 skal\u0105 PARI pos\u0142u\u017cyli si\u0119 tak\u017ce psychologowie H. Platt, G. Jurgens i S. Chorost badaj\u0105cy postawy wychowawcze ojc\u00f3w w stosunku do m\u0142odzie\u017cy dorastaj\u0105cej (z zaburzeniami emocjonalnymi ujawnionymi w toku nauki szkolnej). W badaniu wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 132 ojc\u00f3w oraz 120 matek w wieku od 38 do 58 lat mieszkaj\u0105cych w Stanach Zjednoczonych. Autorzy przeanalizowali dwie postawy naczelne: postaw\u0119 autorytatywnej kontroli i postaw\u0119 ciep\u0142a rodzinnego. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ojcowie wykazywali m.in.: \u0142amanie woli dzieci, aprobat\u0119 aktywno\u015bci, unikanie okazywania uczu\u0107, du\u017c\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do t\u0142umienia zainteresowa\u0144 seksualnych dzieci, izolowania ich od r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w. Natomiast matki cechowa\u0142y si\u0119 wysok\u0105 sk\u0142onno\u015bci\u0105 do zach\u0119cania dziecka do wyra\u017cania swojej opinii, wypowiadania si\u0119. Wyniki tych bada\u0144 s\u0105 wa\u017cne, bo pos\u0142u\u017cy\u0142y si\u0119 do powstania nowej skali postaw \u2013<\/strong> \u201eInwentarza \u017cycia rodzinnego i postaw rodzic\u00f3w\u201d[3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Badania postaw ojc\u00f3w z uwzgl\u0119dnieniem ich dojrza\u0142o\u015bci do ojcostwa w zale\u017cno\u015bci od wieku podj\u0119\u0142a si\u0119 w Polsce Teresa Kuko\u0142owicz. Autorka zbada\u0142a 60 ojc\u00f3w w dw\u00f3ch grupach wiekowych: od 21 do 25 i od 26 do 43. Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 m.in. kwestionariuszem PARI ustali\u0142a, \u017ce ojcowie m\u0142odsi (z pierwszej grupy wiekowej) otrzymali lepsze wyniki w grupie postaw wykazuj\u0105cych nadmiern\u0105 koncentracj\u0119 uczuciow\u0105, co nie mia\u0142o miejsca w\u015br\u00f3d starszych m\u0119\u017cczyzn. Znaczne r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy obu grupami ojc\u00f3w ukaza\u0142y si\u0119 w ograniczaniu wp\u0142yw\u00f3w zewn\u0119trznych dziecka oraz w pogl\u0105dach na temat seksualnych zainteresowa\u0144 dzieci i podej\u015bciu do surowej dyscypliny wychowawczej. Starsi ojcowie charakteryzowali si\u0119 wi\u0119kszym liberalizmem wobec dzieci oraz nie aprobowali zbyt du\u017cej izolacji dziecka od wp\u0142yw\u00f3w zewn\u0119trznych. Uwa\u017cali, \u017ce nadmierna surowo\u015b\u0107 nie sprzyja kszta\u0142towaniu silnych charakter\u00f3w, wi\u0119c w mniejszym stopniu ni\u017c m\u0142odsi ojcowie stosowali kary[4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Interesuj\u0105ce s\u0105 badania Leona Niebrzydowskiego zajmuj\u0105ce si\u0119 wp\u0142ywem r\u00f3\u017cnych postaw ojc\u00f3w i matek na self-esteem<\/em> ich dzieci. Self-esteem<\/em> jest bardzo szerokim poj\u0119ciem, oznaczaj\u0105cym poczucie w\u0142asnej godno\u015bci, zbli\u017conym do samooceny i samoakceptacji. Jest to naturalna ludzka potrzeba skupiona wok\u00f3\u0142 poczucia integralno\u015bci i dobrego zdania o sobie. Autor zastosowa\u0142 w swoim badaniu dwie metody: \u201eKwestionariusz PCR Roe-Siegelmana\u201d, mierz\u0105cy stosunki zachodz\u0105ce mi\u0119dzy rodzicami i ich dzie\u0107mi oraz \u201eInwentarz Self-Esteem Stanleya Coopersmitha\u201d. L. Niebrzydowski zbada\u0142 75 pi\u0119tnastoletnich uczni\u00f3w VIII klasy Szko\u0142y Podstawowej w \u0141odzi. Do analiz wzi\u0119to pod uwag\u0119 58 os\u00f3b (28 dziewcz\u0105t, 30 ch\u0142opc\u00f3w). \u201eKwestionariusz PCR\u201d posiada dwie wersje \u2013<\/strong> dla ojca i matki, kt\u00f3re badaj\u0105 5 postaw rodzicielskich: kochaj\u0105c\u0105, wymagaj\u0105c\u0105, ochraniaj\u0105c\u0105, odrzucaj\u0105c\u0105 i liberaln\u0105. \u201eInwentarz Self- Esteem\u201d sk\u0142ada si\u0119 z czterech skal. S\u0105 to: Skala G, badaj\u0105ca \u201eja\u201d og\u00f3lne, Skala T, zajmuj\u0105ca si\u0119 \u201eja\u201d towarzyskim, Skala Ro \u2013<\/strong> \u201eja\u201d rodzinnym, Skala S \u2013<\/strong> \u201e ja\u201d szkolnym[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 L. Niebrzydowski doszed\u0142 do wielu interesuj\u0105cych wniosk\u00f3w. Skoncentruje si\u0119 na prezentacji tych dotycz\u0105cych postaw ojcowskich. Zbadano, \u017ce zachodzi zwi\u0105zek \u201eciep\u0142ych\u201d postaw (kochaj\u0105ca, ochraniaj\u0105ca, liberalna) ojca z self-esteem <\/em>dziecka mierzonym w skali G, podczas gdy akceptacja w tej sferze ze strony matki niewiele znaczy dla dziecka. Autor t\u0142umaczy ten wynik tym, \u017ce akceptacja matki jest czym\u015b naturalnym, spotykanym, na co dzie\u0144, wynikaj\u0105cym z bezwarunkowej mi\u0142o\u015bci, natomiast akceptacja ze strony ojca pojawia si\u0119 znacznie rzadziej i dlatego bardziej si\u0119 liczy dla dziecka. Dla self-esteem <\/em>w Skali Ro, zwi\u0105zanej z funkcjonowaniem w rodzinie, postawy obojga rodzic\u00f3w maj\u0105 prawie takie samo znaczenie. Postawy \u201eciep\u0142e\u201d zar\u00f3wno matki jak i ojca sprawiaj\u0105, \u017ce dziecko dobrze czuje si\u0119 w domu, ma poczucie zrozumienia ze strony rodzic\u00f3w i odczuwa, \u017ce jego potrzeby s\u0105 dla nich wa\u017cne. Postawa kochaj\u0105ca ojca wp\u0142ywa na wysokie self-esteem <\/em>zwi\u0105zane z funkcjonowanie dziecka w szkole oraz wykazuje wi\u0119ksz\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 z wysokim globalnym self-esteem<\/em>, co autor uzasadnia cz\u0119st\u0105 potrzeb\u0105 \u201ezas\u0142u\u017cenia\u201d na mi\u0142o\u015b\u0107 ojcowsk\u0105 w odr\u00f3\u017cnieniu od bezwarunkowej mi\u0142o\u015bci macierzy\u0144skiej. Ojciec, kt\u00f3ry akceptuje swoje dziecko poprzez udzielanie cz\u0119stych pochwa\u0142 obdarza dziecko wsparciem i dodaje wiary we w\u0142asne si\u0142y. Na wysokie self-esteem<\/em> og\u00f3lne, czyli zadowolenie z siebie i wiar\u0119 w swoje mo\u017cliwo\u015bci wi\u0119kszy wp\u0142yw ma postawa ojca. Kochaj\u0105ca postawa ojca wp\u0142ywa tak\u017ce na poziom towarzyskiego self-esteem<\/em> dziecka. Postawa ochraniaj\u0105ca okazuje si\u0119 bardziej znacz\u0105ca dla self-esteem<\/em> potomstwa w przypadku prezentowania jej przez ojca. L. Niebrzydowski t\u0142umaczy to podobnie jak wcze\u015bniej tym, \u017ce opieku\u0144czo\u015b\u0107 ze strony matki jest czym\u015b dosy\u0107 powszechnym. Dziecko bardziej docenia siebie, je\u015bli opr\u00f3cz macierzy\u0144skiej troski do\u015bwiadcza tak\u017ce uwagi i opieku\u0144czo\u015bci ojca[6]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Badanie wykaza\u0142o, \u017ce negatywne postawy rodzic\u00f3w wobec dzieci kszta\u0142tuj\u0105 u nich niski poziom w\u0142asnej warto\u015bci. Postawy \u201ech\u0142odne\u201d (odrzucaj\u0105ca, wymagaj\u0105ca) obni\u017caj\u0105 self- esteem<\/em> zwi\u0105zane z funkcjonowaniem w rodzinie. Tendencja ta zmniejsza si\u0119 w przypadku odczuwania przez dziecko postawy \u201ech\u0142odnej\u201d tylko od jednego rodzica. Postawa wymagaj\u0105ca i odtr\u0105caj\u0105ca wywiera tak\u017ce wp\u0142yw na self-esteem<\/em> zwi\u0105zany z og\u00f3lnym niezadowoleniem z siebie. Postawy \u201ech\u0142odne\u201d prezentowane przede wszystkim przez ojca sprawiaj\u0105, \u017ce dziecku brakuje: akceptacji siebie, zaufania do swoich mo\u017cliwo\u015bci, poczucia wp\u0142ywu na w\u0142asne \u017cycie. Postawy te popychaj\u0105 je w \u015bwiat marze\u0144. Przy postawie ojca nadmiernie wymagaj\u0105cej, globalne oraz zwi\u0105zane z funkcjonowanie w rodzinie self-esteem<\/em> dziecka jest niskie. Gdy ojciec jest nadmiernie wymagaj\u0105cy i despotyczny dziecko ma niskie poczucie w\u0142asnej warto\u015bci oraz nieustanne poczucie presji, z kt\u00f3r\u0105 nie mo\u017ce sobie poradzi\u0107, co cz\u0119sto ko\u0144czy si\u0119 ucieczk\u0105 z domu. Postawa odrzucaj\u0105ca, polegaj\u0105ca na wrogo\u015bci i tendencji do wycofywaniu si\u0119 z kontaktu z dzieckiem, obni\u017ca poziom self-esteem<\/em> u badanej m\u0142odzie\u017cy. Obni\u017cenie nasila si\u0119 w przypadku postawy odrzucaj\u0105cej ze strony ojca. Tak samo jest w przypadku funkcjonowania dziecka w szkole. Odrzucaj\u0105ca postawa ojca sprawia, \u017ce dziecko jest przekonane, \u017ce nie da sobie rady z nauk\u0105, brakuje mu koncentracji, mobilizacji i ch\u0119ci do nauki, co jest spowodowane nieustannym brakiem sukcesu[7]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Autor tekstu: Agnieszka Wojciechowska (Pedagog szkolny w jednym z warszawskich lice\u00f3w)
\n<\/em>Fot. Canva<\/em><\/p>\n

Bibliografia:<\/p>\n

Kwestionariusz Postaw Rodzicielskich PARI (Parental Attitude Research Instrument) to narz\u0119dzie s\u0142u\u017c\u0105ce do badania postaw rodzicielskich opracowane przez E. Schaefera i R. Bella w 1958 r.; zawiera 115 punkt\u00f3w i 23 skale sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z 5 stwierdze\u0144, na temat kt\u00f3rych badani wyra\u017caj\u0105 swoja dezaprobat\u0119 lub aprobat\u0119. Badanie pozwala wy\u0142oni\u0107 postawy cz\u0105stkowe i postaw\u0119 og\u00f3ln\u0105 prezentowan\u0105 przez rodzica wobec dziecka w: J. Rembowski, Rodzina w \u015bwietle psychologii,<\/em> Warszawa 1986, s. 224.<\/p>\n

Niebrzydowski L., Rodzinne uwarunkowania self-esteem w opinii m\u0142odzie\u017cy okresu wczesnego dorastania,<\/em> w: K. Duraj-Nowakowa, J. Gnitecki (red.), Epistemologiczne wyzwania wsp\u00f3\u0142czesnej pedagogiki, <\/em>Krak\u00f3w 1997.<\/p>\n

Rembowski J., Rodzina w \u015bwietle psychologii<\/em>, Warszawa 1986.<\/p>\n

[1]<\/a> Kwestionariusz Postaw Rodzicielskich PARI (Parental Attitude Research Instrument) to narz\u0119dzie s\u0142u\u017c\u0105ce do badania postaw rodzicielskich opracowane przez E. Schaefera i R. Bella w 1958 r.; zawiera 115 punkt\u00f3w i 23 skale sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z 5 stwierdze\u0144, na temat kt\u00f3rych badani wyra\u017caj\u0105 swoja dezaprobat\u0119 lub aprobat\u0119. Badanie pozwala wy\u0142oni\u0107 postawy cz\u0105stkowe i postaw\u0119 og\u00f3ln\u0105 prezentowan\u0105 przez rodzica wobec dziecka (J. Rembowski, Rodzina w \u015bwietle psychologii,<\/em> Warszawa 1986, s. 224).<\/p>\n

[2]<\/a> J. Rembowski, Rodzina w \u015bwietle psychologii<\/em>, <\/em>s. 223 n.<\/p>\n

[3]<\/a> Tam\u017ce, s. 224 n.<\/p>\n

[4]<\/a> J. Rembowski, Rodzina w \u015bwietle psychologii<\/em>, s. 225 n.<\/p>\n

[5]<\/a> L. Niebrzydowski, Rodzinne uwarunkowania self-esteem w opinii m\u0142odzie\u017cy okresu wczesnego dorastania,<\/em> w: K. Duraj-Nowakowa, J. Gnitecki (red.), Epistemologiczne wyzwania wsp\u00f3\u0142czesnej pedagogiki, <\/em>Krak\u00f3w 1997, s. 160-162.<\/p>\n

[6]<\/a> L. Niebrzydowski, Rodzinne uwarunkowania self-esteem w opinii m\u0142odzie\u017cy okresu wczesnego dorastania,<\/em> s. 163-167.<\/p>\n

[7]<\/a> Tam\u017ce, <\/em>s. 168-172.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":8,"featured_media":6333,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-6332","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6332","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6332"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6332\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6341,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6332\/revisions\/6341"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}