{"id":6313,"date":"2023-01-27T08:44:32","date_gmt":"2023-01-27T08:44:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/?p=6313"},"modified":"2023-01-27T08:46:24","modified_gmt":"2023-01-27T08:46:24","slug":"postawy-rodzicielskie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/postawy-rodzicielskie\/","title":{"rendered":"POSTAWY RODZICIELSKIE"},"content":{"rendered":"
\n

\"POSTAWY<\/p>\n

POSTAWY RODZICIELSKIE <\/strong><\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

Postawy rodzicielskie s\u0105 istotne w kszta\u0142towaniu prawid\u0142owego rozwoju jednostki, jej przystosowania spo\u0142ecznego oraz poziomu agresji. Mianem \u201epostawy\u201d okre\u015bla si\u0119 wzgl\u0119dnie trwa\u0142e ustosunkowanie si\u0119 do rzeczy, os\u00f3b i zjawisk. Na postaw\u0119 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 trzy komponenty: behawioralny, emocjonalno-motywacyjny i poznawczy. Komponent behawioralny to dzia\u0142ania, czynno\u015bci motoryczne lub werbalne oraz zachowania wobec przedmiotu postawy. W rodzicielskim ustosunkowaniu si\u0119 do dziecka sk\u0142adnik behawioralny widoczny jest w czynnym dzia\u0142aniu i zachowaniu rodzic\u00f3w wobec niego, w tym, co i ile potrafi\u0105 oni uczyni\u0107 dla swojego potomstwa. Komponent emocjonalno-motywacyjny to sk\u0142adnik okre\u015blaj\u0105cy uczucia, reakcje emocjonalne pojawiaj\u0105ce si\u0119 wobec przedmiot\u00f3w postaw, np. mi\u0142o\u015b\u0107, ozi\u0119b\u0142o\u015b\u0107, nienawi\u015b\u0107 itp.[1]<\/sup><\/a><\/p>\n

W przypadku postaw rodzicielskich sk\u0142adnik uczuciowy (kt\u00f3ry posiada te\u017c charakter oceniaj\u0105cy) przejawia si\u0119 w zachowaniu i wypowiedziach rodzic\u00f3w dotycz\u0105cych dziecka, w ich tonie, ekspresji oraz w komunikatach niewerbalnych. Komponent emocjonalno-motywacyjny jest w postawach rodzicielskich decyduj\u0105cy, gdy\u017c wyznacza charakter dzia\u0142ania i kierunek my\u015blenia rodzic\u00f3w. My\u015bli, przekonania oraz selekcja i organizacja odbieranych informacji o \u201eprzedmiocie\u201d postawy tworz\u0105 komponent poznawczy. W postawach rodzicielskich sk\u0142adnik poznawczy przejawia si\u0119 w wiedzy rodzic\u00f3w o dziecku i jej zgodno\u015bci z rzeczywisto\u015bci\u0105 oraz w formie pogl\u0105d\u00f3w i przekona\u0144 o dziecku[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

W literaturze przedmiotu wyst\u0119puje wiele definicji postaw rodzicielskich. Powszechnie przyjmuje si\u0119 koncepcj\u0119 Marii Ziemskiej, kt\u00f3ra okre\u015bla postaw\u0119 rodzicielsk\u0105 jako: \u201enabyt\u0105 struktur\u0119 poznawczo- d\u0105\u017ceniowo- afektywn\u0105, ukierunkowuj\u0105c\u0105 zachowanie si\u0119 rodzic\u00f3w wobec dziecka\u201d[3]<\/sup><\/a>. Jest to utrwalona tendencja matki i ojca do reagowania w okre\u015blony spos\u00f3b w stosunku do dziecka. Autorka podkre\u015bla, \u017ce warunkiem uznania konkretnego ustosunkowania si\u0119 ojca i matki do dziecka za postaw\u0119 rodzicielsk\u0105 jest trwa\u0142o\u015b\u0107. Przej\u015bciowe stany psychiczne i kr\u00f3tkotrwa\u0142e nastawienia to jeszcze za ma\u0142o, by m\u00f3wi\u0107 o postawie. Musi to by\u0107 sta\u0142y, trwaj\u0105cy przez pewien czas sk\u0142adnik uczuciowy dominuj\u0105cy w sposobie my\u015blenia o dziecku i w sposobie traktowania go. Kolejn\u0105 cech\u0105 postaw, kt\u00f3r\u0105 wymienia M. Ziemska jest plastyczno\u015b\u0107. Postawy rodzicielskie ulegaj\u0105 zmianom wraz z rozwojem dziecka. Odpowiednio do faz rozwojowych zmienia si\u0119 stopie\u0144 i jako\u015b\u0107 dawanej podopiecznemu swobody oraz dozoru. Konieczno\u015b\u0107 bliskiego kontaktu fizycznego z dzieckiem, troska i opieka z czasem malej\u0105 na rzecz kontaktu i budowania wi\u0119zi psychicznej. Zmieniaj\u0105 si\u0119 potrzeby dziecka, dlatego rodzice powinni modyfikowa\u0107 tak\u017ce swoje postawy wzgl\u0119dem niego[4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne typologie postaw rodzicielskich. Jedn\u0105 z najbardziej znanych w polskim \u015brodowisku pedagogicznym jest klasyfikacja podana r\u00f3wnie\u017c przez powy\u017csz\u0105 autork\u0119 \u2013 <\/strong>M. Ziemsk\u0105. Dzieli ona postawy rodzicielskie na w\u0142a\u015bciwe (prawid\u0142owe), czyli takie, kt\u00f3re stwarzaj\u0105 odpowiednie warunki dla prawid\u0142owego rozwoju dziecka i niew\u0142a\u015bciwe (nieprawid\u0142owe), niekorzystnie wp\u0142ywaj\u0105ce na kszta\u0142towanie si\u0119 osobowo\u015bci dziecka. Do postaw w\u0142a\u015bciwych wychowawczo i po\u017c\u0105danych \u2013<\/strong> pozytywnych zalicza: uznanie praw dziecka, jego akceptacj\u0119, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie z nim oraz dawanie dziecku rozumnej swobody w dzia\u0142aniu. Postawa nieprawid\u0142owa wychowawczo to: odtr\u0105caj\u0105ca, unikaj\u0105ca, zbyt wymagaj\u0105ca i nadmiernie chroni\u0105ca[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Postawy w\u0142a\u015bciwe w spos\u00f3b znacz\u0105cy determinuj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci emocjonalne, poznawcze i spo\u0142eczne dziecka, dlatego tak wa\u017cne i potrzebne jest ich prezentowanie w\u015br\u00f3d rodzic\u00f3w. Postawa uznania praw dziecka przejawia si\u0119 odpowiednim traktowaniem dziecka i jego roli w rodzinie, poszanowaniem jego praw i indywidualno\u015bci. Jest to postawa szacunku dla post\u0119powania dziecka oraz respektowania jego tajemnic, prawa do prywatno\u015bci i brania odpowiedzialno\u015bci za w\u0142asne czyny. Rodzice przyjmuj\u0105cy tak\u0105 postaw\u0119 cz\u0119sto wyja\u015bniaj\u0105 i t\u0142umacz\u0105 swoje polecenia, nie narzucaj\u0105 swojego zdania czy woli tam, gdzie dziecko mo\u017ce samo zadecydowa\u0107. Je\u015bli stosuj\u0105 kary to zawsze podaj\u0105 ich przyczyn\u0119. Dziecko takich rodzic\u00f3w wie, czego si\u0119 od niego oczekuje i wymaga. W jego rodzinie panuj\u0105 jasne, dostosowane do jego mo\u017cliwo\u015bci zasady. Postawa uznaj\u0105ca prawa dziecka kszta\u0142tuje w nim pozytywne cechy takie jak: lojalno\u015b\u0107, solidarno\u015b\u0107 z pozosta\u0142ymi cz\u0142onkami rodziny, niezale\u017cno\u015b\u0107, przejmowanie inicjatywy[6]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Postawa akceptuj\u0105ca charakteryzuje si\u0119 przyj\u0119ciem dziecka przez rodzic\u00f3w takim, jakim ono jest, z jego wszystkimi mocnymi i s\u0142abymi stronami. W tej postawie charakterystyczny jest dobry, przynosz\u0105cy przyjemno\u015b\u0107 i zadowolenie kontakt rodzic\u00f3w z dzieckiem. Rodzice lubi\u0105 swoje dziecko i okazuj\u0105 mu to, cz\u0119sto chwal\u0105 i doceniaj\u0105. Akceptacja nie oznacza jednak bezkrytycznego spojrzenia na dziecko, pob\u0142a\u017cania mu. Rodzice koryguj\u0105 z\u0142e zachowanie dziecka za pomoc\u0105 kar, nagan, ale zawsze w atmosferze akceptacji, stosuj\u0105c krytyk\u0119 wyzwalaj\u0105c\u0105, odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do fragmentu zachowania a nie osoby dziecka. Rodzice akceptuj\u0105cy swoje dziecko znaj\u0105 je, potrafi\u0105 odczytywa\u0107 i zaspakaja\u0107 jego potrzeby, ale r\u00f3wnocze\u015bnie pozwalaj\u0105 mu na emocjonaln\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107. Taka postawa daje potomstwu poczucie bezpiecze\u0144stwa, odwag\u0119 i rado\u015b\u0107 \u017cycia. Wyrabia w dziecku zdolno\u015b\u0107 do: nawi\u0105zywania trwa\u0142ej wi\u0119zi emocjonalnej, przywi\u0105zania i wyra\u017cania uczu\u0107. Ze wzgl\u0119du na cechy przypisywane matczynej mi\u0142o\u015bci (bezwarunkowo\u015b\u0107; \u201ewszechogarniaj\u0105co\u015b\u0107\u201d, czyli umi\u0142owanie wszystkich cech dziecka; wszechobecno\u015b\u0107 i sta\u0142o\u015b\u0107) postawa akceptuj\u0105ca wydaje si\u0119 by\u0107 u kobiety naturalna, wrodzona. Je\u015bli nic nie zak\u0142\u00f3ci tej pierwotnej sk\u0142onno\u015bci darzy ona dziecko akceptacj\u0105. Natomiast specyfika mi\u0142o\u015bci ojcowskiej nie sprzyja postawie akceptuj\u0105cej. M\u0119\u017cczyzna kocha dziecko, je\u015bli spe\u0142nia ono jego oczekiwania oraz akceptuje wy\u0142\u0105cznie te cechy, kt\u00f3re s\u0105 zgodne z jego wymaganiami. W przeciwnym razie jego mi\u0142o\u015b\u0107 ma tendencje do zanikania. Aby wykszta\u0142ci\u0107 w sobie postaw\u0119 bezwarunkowej akceptacji, ojciec powinien w\u0142o\u017cy\u0107 wi\u0119cej \u015bwiadomej pracy nad sob\u0105[7]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie, kt\u00f3re jest kolejnym typem prawid\u0142owego ustosunkowaniem si\u0119 rodzic\u00f3w do dziecka, charakteryzuje zaanga\u017cowanie i zainteresowanie rodzic\u00f3w ka\u017cd\u0105 aktywno\u015bci\u0105 dziecka: zabaw\u0105, prac\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c jego niepowodzeniami. Postawa ta polega tak\u017ce na w\u0142\u0105czaniu dziecka w sprawy rodzinne oraz domowe obowi\u0105zki na miar\u0119 jego mo\u017cliwo\u015bci rozwojowych. Rodzice i dziecko odnajduj\u0105 rado\u015b\u0107 we wsp\u00f3lnym wykonywaniu czynno\u015bci, zada\u0144, obserwacji otoczenia oraz wymienianiu pogl\u0105d\u00f3w na r\u00f3\u017cne tematy (zw\u0142aszcza tych najwa\u017cniejszych dotycz\u0105cych np. warto\u015bci, idea\u0142\u00f3w, plan\u00f3w na przysz\u0142o\u015b\u0107). Rodzice aktywnie nawi\u0105zuj\u0105 kontakt ze swoim dzieckiem, s\u0142u\u017c\u0105 pomoc\u0105 w rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w, wyja\u015bnianiu niezrozumia\u0142ych zjawisk. W odpowiednim dla dziecka czasie inspiruj\u0105 do samodzielnego szukania dr\u00f3g dochodzenia do wiedzy. Postawa wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania sprzyja kszta\u0142towaniu ufno\u015bci dziecka wobec rodzic\u00f3w, otwarto\u015bci w proszeniu ich o rad\u0119, pomoc. Daje dziecku: zadowolenie z ka\u017cdej jego aktywno\u015bci i podejmowanych wysi\u0142k\u00f3w, zdolno\u015b\u0107 do wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania i podejmowania obowi\u0105zk\u00f3w, a tak\u017ce umiej\u0119tno\u015b\u0107 troszczenia si\u0119 o swoj\u0105 i cudz\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107[8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Z postaw\u0105 dawania rozumnej swobody mamy do czynienia wtedy, gdy rodzice rozumiej\u0105c i respektuj\u0105c w\u0142a\u015bciwo\u015bci wieku dziecka akceptuj\u0105 fakt, \u017ce wraz z wzrastaniem fizycznym ich potomstwo si\u0119 od nich oddala. Poszerzaj\u0105 wi\u0119c zakres swobody, pozwalaj\u0105 na przebywanie poza ich towarzystwem, przy czym nie trac\u0105 zaufania dziecka i do dziecka. Utrzymuj\u0105 sw\u00f3j rodzicielski autorytet odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do niego w odpowiednim, potrzebnym dziecku zakresie. Rodzice dbaj\u0105 o zdrowie i bezpiecze\u0144stwo dziecka. S\u0105 \u015bwiadomi zagro\u017ce\u0144 czyhaj\u0105cych na dziecko, ale obiektywnie je oceniaj\u0105, nie wyolbrzymiaj\u0105 ich i nie ograniczaj\u0105 przez to swobody rozwoju i usamodzielniania si\u0119 dziecka. Ta postawa wykszta\u0142ca w dziecku zdolno\u015b\u0107 do wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z r\u00f3wie\u015bnikami, uspo\u0142ecznienie, pomys\u0142owo\u015b\u0107, bystro\u015b\u0107, pewno\u015b\u0107 siebie. Zaufanie i swoboda dawana dziecku owocuje \u0142atwo\u015bci\u0105 przystosowywania si\u0119 do r\u00f3\u017cnych sytuacji, d\u0105\u017ceniem dziecka do pokonywania przeszk\u00f3d, sk\u0142onno\u015bci\u0105 do ko\u0144czenia rozpocz\u0119tych dzia\u0142a\u0144 i podejmowaniem wyzwa\u0144[9]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Na gruncie postaw w\u0142a\u015bciwych kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 wychowawczo po\u017c\u0105dane cechy dziecka, np. zdolno\u015b\u0107 nawi\u0105zywania trwa\u0142ych wi\u0119zi emocjonalnych, wytrwa\u0142o\u015b\u0107, umiej\u0119tno\u015b\u0107 podejmowania i wywi\u0105zywania si\u0119 z zobowi\u0105za\u0144, pomys\u0142owo\u015b\u0107, lojalno\u015b\u0107, poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, zadowolenie z \u017cycia, solidarno\u015b\u0107 w stosunku do pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w rodziny. Dlatego bardzo wa\u017cne s\u0105 starania obojga rodzic\u00f3w o stworzenie swojemu dziecku jak najlepszych warunk\u00f3w rozwoju w postaci pozytywnych postaw prezentowanych przez nich samych w stosunku do potomstwa. M. Ziemska zwraca uwag\u0119 na szkodliwo\u015b\u0107 niezgodno\u015bci postaw prezentowanych przez rodzic\u00f3w. Sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej ojciec i matka maj\u0105 rozbie\u017cny, przeciwstawny stosunek do dziecka autorka nazywa brakiem koalicji wychowawczej rodzic\u00f3w, kt\u00f3ry ma nerwicotw\u00f3rcze skutki[10]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Postawy niew\u0142a\u015bciwe wywieraj\u0105 bardzo szkodliwy wp\u0142yw na rozw\u00f3j dziecka. Pierwsz\u0105 z takich nieprawid\u0142owych wychowawczo kategorii zachowa\u0144 jest postawa nadmiernie wymagaj\u0105ca, zwana tak\u017ce zmuszaj\u0105c\u0105, koryguj\u0105c\u0105. Sk\u0142onno\u015b\u0107 do jej przejawiania maj\u0105 rodzice bardzo skoncentrowani na dziecku i dodatkowo posiadaj\u0105cy cechy osobowo\u015bci wskazuj\u0105ce na dominacj\u0119. Postawa ta polega na stawianiu dziecku zbyt wysokich wymaga\u0144, b\u0119d\u0105cych ponad jego si\u0142y, niezgodnych z jego mo\u017cliwo\u015bciami rozwojowymi i cechami indywidualnymi. Cz\u0119sto rodzice pr\u00f3buj\u0105 ukszta\u0142towa\u0107 dziecko na wz\u00f3r stworzonego przez siebie idea\u0142u. Nadmierne \u017c\u0105dania, kt\u00f3rym dziecko nie jest w stanie sprosta\u0107 oraz krytyka, z kt\u00f3r\u0105 cz\u0119sto si\u0119 spotyka, rodz\u0105 w nim presj\u0119 bycia zgodnym z oczekiwaniami rodzic\u00f3w, poczucie winy i niezadowolenia z siebie. Postawa nadmiernych wymaga\u0144 sprzyja kszta\u0142towaniu si\u0119 nast\u0119puj\u0105cych cech: l\u0119kliwo\u015b\u0107, niepewno\u015b\u0107, brak wiary w w\u0142asne si\u0142y, przewra\u017cliwienie, obsesje, brak zdolno\u015bci do koncentracji, nadpobudliwo\u015b\u0107. Dobry kontakt z r\u00f3wie\u015bnikami i zdolno\u015b\u0107 dziecka do kreatywnego buntu wobec rodzic\u00f3w mog\u0105 os\u0142abi\u0107 negatywny wp\u0142yw tej postawy. W przypadku posiadania przez dziecko niskich aspiracji, braku opanowania emocjonalnego i podatno\u015bci na frustracje, negatywne oddzia\u0142ywanie tej postawy jest zwi\u0119kszone. Wydaje si\u0119, \u017ce na prezentowanie postawy koryguj\u0105cej w wi\u0119kszym stopniu nara\u017cony jest ojciec ni\u017c matka. Jest to spowodowane specyfik\u0105 jego roli i mi\u0142o\u015bci, jak\u0105 darzy potomstwo oraz naturalnymi cechami m\u0119\u017cczyzny. Powinien, wi\u0119c uwa\u017cnie obserwowa\u0107 swoje intencje, pracowa\u0107 nad sob\u0105, by nie stawia\u0107 dziecku wyg\u00f3rowanych wymaga\u0144 oraz nie kszta\u0142towa\u0107 go nadmiernie na swoje podobie\u0144stwo, rozmijaj\u0105c si\u0119 przy tym z mo\u017cliwo\u015bciami, zdolno\u015bciami oraz zainteresowaniami potomka[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Postawa nadmiernie chroni\u0105ca wynika z uleg\u0142o\u015bci i nadmiernej koncentracji rodzic\u00f3w na dziecku. Dziecko uwa\u017cane jest w rodzinie za idea\u0142, nie podlega \u017cadnej krytyce. Jednocze\u015bnie pozostaje pod sta\u0142\u0105 kontrol\u0105 rodzic\u00f3w i jest otoczone zbyt du\u017c\u0105 trosk\u0105 i opiek\u0105. Jest to postawa z\u0142o\u017cona, cz\u0119sto sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z postaw cz\u0105stkowych (np. post\u0119powanie uzale\u017cniaj\u0105ce dziecko od matki lub ojca, w\u015bcibstwo, rozwi\u0105zywanie wszelkich trudno\u015bci za dziecko). Rodzice zaspakajaj\u0105 wszystkie pragnienia swojego potomka. Ust\u0119puj\u0105 mu we wszystkim i wyr\u0119czaj\u0105 w wielu czynno\u015bciach, w tym samoobs\u0142ugowych, co powoduje brak samodzielno\u015bci i zepsucie dziecka. Rodzice nadmiernie chroni\u0105cy swoje dziecko cz\u0119sto odsuwaj\u0105 je od r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, ograniczaj\u0105 swobod\u0119 boj\u0105c si\u0119 jego krzywdy. Taka postawa rodzic\u00f3w mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 op\u00f3\u017anienia emocjonalnej i spo\u0142ecznej dojrza\u0142o\u015bci, bierno\u015bci, ust\u0119pliwo\u015bci, braku inicjatywy, zale\u017cno\u015bci dziecka od rodzica. Mo\u017ce tak\u017ce wykszta\u0142ci\u0107 zachowania typu \u201erozpieszczone dziecko\u201d, przejawiaj\u0105cego si\u0119 nadmiern\u0105 pewno\u015bci\u0105 siebie, poczuciem wy\u017cszej warto\u015bci, niepow\u015bci\u0105gliwo\u015bci\u0105, zuchwalstwem, awanturniczo\u015bci\u0105, zarozumialstwem, tyranizowaniem rodzic\u00f3w, egoistycznym i roszczeniowym nastawieniem do otoczenia. W samotno\u015bci to samo dziecko bywa niepewne, nieszcz\u0119\u015bliwe i niespokojne. Wydaje si\u0119, \u017ce kobiety, kt\u00f3re wykazuj\u0105 si\u0119 bardziej naturaln\u0105 potrzeb\u0105 troski i opieki nad dzieckiem s\u0105 bardziej nara\u017cone na postaw\u0119 nadmiernie chroni\u0105c\u0105, co nie znaczy, \u017ce nie mo\u017cna jej spotka\u0107 w\u015br\u00f3d m\u0119\u017cczyzn[12]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Kolejna nieprawid\u0142owa postawa \u2013<\/strong> unikaj\u0105ca rodzi si\u0119 z uleg\u0142o\u015bci, bierno\u015bci i nadmiernego dystansu uczuciowego rodzic\u00f3w wobec dziecka. Rodzice koncentruj\u0105 si\u0119 na sobie, na zaspakajaniu swoich potrzeb. Nie czerpi\u0105 przyjemno\u015bci z przebywania z dzieckiem. Sprawia im ono trudno\u015bci, co rodzi bezradno\u015b\u0107 i prowadzi do unikania kontaktu ze swoim potomkiem. Takich rodzic\u00f3w charakteryzuje emocjonalna oboj\u0119tno\u015b\u0107 oraz brak zainteresowania sprawami dziecka, jego problemami oraz zagra\u017caj\u0105cymi mu niebezpiecze\u0144stwami. Dzieci s\u0105 zaniedbane pod wzgl\u0119dem uczuciowym i opieku\u0144czym. Cz\u0119sto jedyn\u0105 form\u0105 kontaktu z dzieckiem jest obdarowywanie go prezentami (tzw. kontakt przez \u201epo\u015brednika\u201d). Ta z\u0142o\u017cona postawa mo\u017ce zawiera\u0107 szereg postaw cz\u0105stkowych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych kra\u0144cow\u0105 jest porzucenie dziecka. Osoba do\u015bwiadczaj\u0105ca unikaj\u0105cej postawy rodzic\u00f3w mo\u017ce mie\u0107 trudno\u015bci w nawi\u0105zywaniu trwa\u0142ych wi\u0119zi uczuciowych oraz charakteryzowa\u0107 si\u0119 niesta\u0142o\u015bci\u0105 emocjonaln\u0105, zmienno\u015bci\u0105 w planach, niezdolno\u015bci\u0105 do obiektywnych ocen, sk\u0142onno\u015bci\u0105 do przechwalania si\u0119, nastawieniem antagonistycznym do otoczenia i instytucji. Do negatywnych konsekwencji tej postawy mo\u017ce do\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 tak\u017ce poczucie dziecka, \u017ce jest prze\u015bladowane, pokrzywdzone, co powoduje u\u017calanie si\u0119 nad sob\u0105. Ta postawa mo\u017ce spowodowa\u0107 u dziecka tak\u017ce brak wytrwa\u0142o\u015bci i koncentracji, nieufno\u015b\u0107, boja\u017aliwo\u015b\u0107, konfliktowo\u015b\u0107 w kontakcie z rodzicami, szko\u0142\u0105. Mo\u017ce prowadzi\u0107 do l\u017cejszych objaw\u00f3w niedostosowania spo\u0142ecznego[13]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Ostatnia postawa \u2013 <\/strong>odtr\u0105caj\u0105ca r\u00f3wnie\u017c powstaje na bazie nadmiernego dystansu uczuciowego rodzic\u00f3w wobec dziecka i ich sk\u0142onno\u015bci do dominacji. Ta postawa przejawia si\u0119 niech\u0119tnym, wr\u0119cz wrogim traktowaniem dziecka, nieliczeniem si\u0119 z jego potrzebami. Na postaw\u0119 odtr\u0105caj\u0105c\u0105 sk\u0142ada si\u0119: nieokazywanie uczu\u0107 pozytywnych, wyra\u017canie w spos\u00f3b rani\u0105cy dziecko negatywnych emocji, dezaprobata, niesprawiedliwa i nieprawid\u0142owo przekazana krytyka, odbieranie dziecku prawa do g\u0142osu, podej\u015bcie dyktatorskie, brutalne kary itd. Kontakt dziecka z rodzicami o takim ustosunkowaniu jest bardzo ograniczony. Poddawane jest ono surowej dyscyplinie, traktowane jako ci\u0119\u017car. Opieka nad swoim potomstwem jest dla takich rodzic\u00f3w przekraczaj\u0105ca ich si\u0142y, a w sytuacjach skrajnych nawet odra\u017caj\u0105ca. Cz\u0119sto rodzice charakteryzuj\u0105cy si\u0119 odtr\u0105caj\u0105c\u0105 postaw\u0105 umieszczaj\u0105 dziecko w plac\u00f3wkach opieku\u0144czo-wychowawczych, zdejmuj\u0105cych z siebie ci\u0119\u017car opieki nad ich w\u0142asnym potomstwem. Postawa odtr\u0105caj\u0105ca kszta\u0142tuje w dziecku niepos\u0142usze\u0144stwo, k\u0142\u00f3tliwo\u015b\u0107, zahamowanie uczu\u0107 wy\u017cszych, agresywno\u015b\u0107, sk\u0142onno\u015b\u0107 do k\u0142amstwa, kradzie\u017cy, zachowania aspo\u0142eczne i antyspo\u0142eczne. To negatywne ustosunkowanie si\u0119 rodzic\u00f3w do dziecka mo\u017ce tak\u017ce spowodowa\u0107: zastraszenie go, trudno\u015bci przystosowawcze na skutek zahamowania, bezradno\u015b\u0107, pozory upo\u015bledzenia, oty\u0142o\u015b\u0107, a przy nag\u0142ym odtr\u0105ceniu reakcje nerwicowe[14]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Przeprowadzona wy\u017cej analiza prowadzi do wniosku, i\u017c postawy wychowawczo nieprawid\u0142owe maj\u0105 negatywny wp\u0142yw na zachowanie i rozw\u00f3j dziecka. Ka\u017cda z nich odbiera mu szans\u0119 na zaspokojenie wa\u017cnych dla jego rozwoju, psychicznych i spo\u0142ecznych potrzeb[15]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

\n

Autor tekstu: Agnieszka Wojciechowska (Pedagog szkolny w jednym z warszawskich lice\u00f3w)<\/em><\/p>\n

Fot. Canva<\/em><\/p>\n

\n

Bibliografia:<\/p>\n

Dominek P., Wojciechowska K., Rodzinne uwarunkowania przest\u0119pczo\u015bci nieletnich<\/em>, w: K. Duraj-Nowakowa, U. Gruca-Mi\u0105sik (red.), Rodzina, diagnoza, profilaktyka i wsparcie,<\/em> Rzesz\u00f3w 2009.<\/p>\n

Plopa M., Psychologia rodziny: teoria i badania<\/em>, Krak\u00f3w 2008.<\/p>\n

Pytches M., Miejsce ojca.<\/em> Ojcostwo w zamy\u015ble Bo\u017cym<\/em>, Krak\u00f3w 1993.<\/p>\n

Rembowski J., Rodzina w \u015bwietle psychologii<\/em>, Warszawa 1986.<\/p>\n

Ziemska M., Postawy rodzicielskie<\/em>, Warszawa 1973.<\/p>\n

[1]<\/a> J. Rembowski, Rodzina w \u015bwietle psychologii<\/em>, Warszawa 1986, s. 197.<\/p>\n

[2]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n

[3]<\/a> M. Ziemska, Postawy rodzicielskie<\/em>, Warszawa 1973, s. 33.<\/p>\n

[4]<\/a> M. Ziemska, Postawy rodzicielskie<\/em>, s. 33 n.<\/p>\n

[5]<\/a> M. Plopa, Psychologia rodziny: teoria i badania<\/em>, Krak\u00f3w 2008, s. 268 n.<\/p>\n

[6]<\/a> M. Ziemska, Postawy rodzicielskie,<\/em> s. 59, 68.<\/p>\n

[7]<\/a> M. Ziemska, Postawy rodzicielskie<\/em>, s. 57 n., 67 n.; K. Pospiszyl, O mi\u0142o\u015bci ojcowskiej<\/em>, Warszawa 1976, s. 5-7.<\/p>\n

[8]<\/a> M. Ziemska, Postawy rodzicielskie<\/em>, s. 58, 68.<\/p>\n

[9]<\/a> M. Ziemska, Postawy rodzicielskie<\/em>, s. 59, 68.<\/p>\n

[10]<\/a> Tam\u017ce, 67 n.<\/p>\n

[11]<\/a> P. Dominek, K. Wojciechowska, Rodzinne uwarunkowania przest\u0119pczo\u015bci nieletnich<\/em>, w: K. Duraj-Nowakowa, U. Gruca-Mi\u0105sik (red.), Rodzina, diagnoza, profilaktyka i wsparcie,<\/em> Rzesz\u00f3w 2009, s. 272; M. Ziemska, Postawy rodzicielskie<\/em>, s. 64 n., 67.<\/p>\n

[12]<\/a> P. Dominek, K. Wojciechowska, Rodzinne uwarunkowania przest\u0119pczo\u015bci nieletnich<\/em>, w: K. Duraj-Nowakowa, U. Gruca-Mi\u0105sik (red.), Rodzina, diagnoza, profilaktyka i wsparcie, <\/em>s. 273; M. Ziemska, Postawy rodzicielskie<\/em>, s. 62 n., 67; M. Pytches, Miejsce ojca.<\/em> Ojcostwo w zamy\u015ble Bo\u017cym<\/em>, Krak\u00f3w 1993, s. 168.<\/p>\n

[13]<\/a> M. Ziemska, Postawy rodzicielskie<\/em>, s. 61 n., 66.<\/p>\n

[14]<\/a> M. Ziemska, Postawy rodzicielskie<\/em>, s. 61, 66.<\/p>\n

[15]<\/a> Tam\u017ce, s. 65.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":8,"featured_media":6314,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-6313","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6313","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6313"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6313\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6317,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6313\/revisions\/6317"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6314"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6313"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6313"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6313"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}