{"id":6289,"date":"2022-12-29T14:33:28","date_gmt":"2022-12-29T14:33:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/?p=6289"},"modified":"2023-01-12T23:27:49","modified_gmt":"2023-01-12T23:27:49","slug":"pojecie-ojcostwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/pojecie-ojcostwa\/","title":{"rendered":"POJ\u0118CIE OJCOSTWA"},"content":{"rendered":"


\n\"\"<\/strong><\/p>\n

POJ\u0118CIE OJCOSTWA<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Zdefiniowanie poj\u0119cia \u201eojcostwo\u201d nie jest zadaniem \u0142atwym z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Pierwszym z nich jest to, \u017ce jest ono zaliczane do tzw. poj\u0119\u0107 podstawowych, trudnych do sprecyzowania. Drug\u0105 trudno\u015bci\u0105 jest to, \u017ce na poj\u0119cie ojcostwo sk\u0142ada si\u0119 wiele z\u0142o\u017conych aspekt\u00f3w, kt\u00f3rych nie spos\u00f3b uj\u0105\u0107 w zwi\u0119z\u0142\u0105, jasn\u0105 i jednolit\u0105 definicj\u0119.<\/p>\n

Wed\u0142ug Ma\u0142ego<\/em> s\u0142ownika j\u0119zyka polskiego<\/em> ojciec to \u201em\u0119\u017cczyzna maj\u0105cy w\u0142asne dziecko (w stosunku do tego dziecka)\u201d, natomiast \u201eojcostwo\u201d okre\u015bla si\u0119 tu jako \u201efakt, \u017ce kto\u015b jest ojcem (dziecka, dzieci)\u201d. S\u0105 to bardzo og\u00f3lnikowe stwierdzenia, niewyja\u015bniaj\u0105ce istoty tych zjawisk.<\/p>\n

Szersz\u0105 definicj\u0119 poj\u0119cia \u201eojciec\u201d mo\u017cna znale\u017a\u0107 w Encyklopedii katolickiej<\/em>,\u00a0 w\u00a0kt\u00f3rej czytamy nast\u0119puj\u0105ce wyja\u015bnienie tego s\u0142owa: \u201em\u0119\u017cczyzna realizuj\u0105cy powo\u0142anie (rol\u0119 spo\u0142eczn\u0105) wyra\u017caj\u0105ce si\u0119 w pocz\u0119ciu i wychowaniu dziecka, pozostaj\u0105cy z nim\u00a0w relacji ojcowskiej, najcz\u0119\u015bciej w strukturze rodziny, jako podmiot komplementarnie wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105cy z matk\u0105\u201d. W aspekcie spo\u0142ecznym ojcem mo\u017cna nazwa\u0107 tak\u017ce m\u0119\u017cczyzn\u0119 pe\u0142ni\u0105cego r\u00f3\u017cnego rodzaju zadania np. emocjonalne, spo\u0142eczne, duchowe wobec os\u00f3b nieb\u0119d\u0105cych jego dzie\u0107mi w znaczeniu fizycznym czy prawnym. Posta\u0107 ojca mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c opisa\u0107 uwzgl\u0119dniaj\u0105c aspekt psychologiczny, w\u00a0kt\u00f3rym podkre\u015bla si\u0119 naturalne po\u0142\u0105czenie osoby ojca i jego uczestnictwa w\u00a0wychowaniu z osob\u0105 matki i jej funkcj\u0105 wychowawcz\u0105. Zaanga\u017cowanie ojca w\u00a0opiek\u0119 i wychowanie dziecka jest tak samo wa\u017cnym, koniecznym i\u00a0niezast\u0119powalnym, ale jako\u015bciowo r\u00f3\u017cnym rodzajem obecno\u015bci i dzia\u0142ania. Ojciec podejmuje swoj\u0105 rol\u0119 w\u00a0momencie pocz\u0119cia dziecka przez \u015bwiadome uznanie go za swoje\u00a0i\u00a0identyfikacj\u0119 z rol\u0105, kt\u00f3r\u0105 b\u0119dzie wype\u0142nia\u0142. M\u0119\u017cczyzna spe\u0142nia sw\u0105 ojcowsk\u0105 powinno\u015b\u0107 najintensywniej w okresie dzieci\u0144stwa i m\u0142odo\u015bci dziecka. Podj\u0119cie i spos\u00f3b realizacji tej roli zale\u017cy od: w\u0142a\u015bciwo\u015bci osobowo\u015bciowych i charakterologicznych m\u0119\u017cczyzny, czynnik\u00f3w socjokulturowych oraz cech i stosunku innych cz\u0142onk\u00f3w rodziny. Do czynnik\u00f3w socjokulturowych zalicza si\u0119: do\u015bwiadczenia m\u0119\u017cczyzny wyniesione z domu rodzinnego (relacje z rodzicami, wzorce osobowe), spo\u0142eczne przekonania na temat roli ojca (wiedza, normy, zasady, oceny i standardy zachowa\u0144), uwarunkowania kulturowe. W\u0142a\u015bciwo\u015bci indywidualne, kt\u00f3re warunkuj\u0105 spos\u00f3b realizacji roli ojca, dotycz\u0105 osobowo\u015bci i\u00a0charakteru m\u0119\u017cczyzny. Do wa\u017cniejszych z\u00a0nich nale\u017c\u0105: odpowiedzialno\u015b\u0107, dojrza\u0142o\u015b\u0107, kompetencje spo\u0142eczne, emocjonalne i\u00a0komunikacyjne. Istotnymi w\u0142a\u015bciwo\u015bciami indywidualnymi ojca jest tak\u017ce dojrza\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra okre\u015bla m.in. prawid\u0142owe postawy rodzicielskie oraz ukszta\u0142towana to\u017csamo\u015b\u0107 osobista, spo\u0142eczna i p\u0142ciowa. O sposobie realizacji roli ojca przez m\u0119\u017cczyzn\u0119 decyduj\u0105 r\u00f3wnie\u017c cechy cz\u0142onk\u00f3w rodziny i jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci, czyli np. relacja m\u0119\u017cczyzny z matk\u0105 dziecka – kobiet\u0105, kt\u00f3ra jest dla niego g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em wsparcia emocjonalnego, instrumentalnego i informacyjnego, a tak\u017ce jest pomocna w\u00a0okre\u015bleniu siebie jako ojca oraz stanowi model czu\u0142o\u015bci i wra\u017cliwo\u015bci. Istotne s\u0105 tak\u017ce cechy matki i dziecka tj. zdrowie fizyczne i psychiczne, liczba dzieci, praca zawodowa,\u00a0 temperament, wiek.<\/p>\n

W Encyklopedii katolickiej<\/em> znajduje si\u0119 interesuj\u0105ca definicja poj\u0119cia \u201eojcostwo\u201d, autorstwa Ewy Zaj\u0105c, wg kt\u00f3rej ojcostwo to: \u201eustanowiona przez Boga podstawowa forma istnienia, \u017cycia i dzia\u0142ania m\u0119\u017cczyzny wyra\u017caj\u0105ca si\u0119 w\u00a0zachowaniach, postawach, uczuciach i przekonaniach charakterystycznych dla roli ojca; jest zwi\u0105zana z jego pozycj\u0105 w strukturze rodziny i prawnym stosunkiem opartym na normatywnie okre\u015blonym biologicznym pokrewie\u0144stwie; jego istotnym wymiarem jest trwa\u0142a relacja mi\u0119dzy ojcem a dzieckiem, kszta\u0142tuj\u0105ca ich osobowo\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n

Bronis\u0142aw Mierzwi\u0144ski postrzega ojcostwo jako specyficzn\u0105 funkcj\u0119 m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ra zawiera w sobie nast\u0119puj\u0105ce zadania: pocz\u0119cie dziecka i otoczenie go oraz matki troskliw\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, zaj\u0119cie odpowiedniego dla siebie miejsca w ma\u0142\u017ce\u0144stwie i rodzinie, trud wychowania dzieci, utrzymanie i wy\u017cywienie rodziny. B. Mierzwi\u0144ski twierdzi, \u017ce aby uchwyci\u0107 istot\u0119 ojcostwa nale\u017cy dokona\u0107 analizy element\u00f3w sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na t\u0119 p\u0142aszczyzn\u0119 m\u0119skiego \u017cycia. Do tej refleksji potrzebne jest prze\u015bledzenie aspekt\u00f3w ojcostwa uwzgl\u0119dniaj\u0105cych wielo\u015b\u0107 koncepcji konstruowanych przez r\u00f3\u017cne dziedziny wiedzy oraz konkretny spos\u00f3b realizacji ojcostwa przez danych m\u0119\u017cczyzn. Jednym z najbardziej powszechnych jest dosy\u0107 uproszczony podzia\u0142 na ojcostwo biologiczne i ojcostwo duchowe. Pod\u0105\u017caj\u0105c za terminologi\u0105 proponowan\u0105 przez autora m\u00f3wimy o dw\u00f3ch aspektach ojcostwa: biologicznym i duchowym. W\u00a0r\u00f3\u017cnych klasyfikacjach mo\u017cna spotka\u0107 si\u0119 z jeszcze innymi aspektami np. psychologicznym, prawnym, socjologicznym, symbolicznym, etnologicznym, antropologicznym, demograficznym. Om\u00f3wi\u0119 cztery aspekty, kt\u00f3re mo\u017cna zaliczy\u0107 do podstawowych: biologiczny, prawny, duchowy i psychologiczny.<\/p>\n

Aspekt biologiczny podkre\u015bla element \u201ewi\u0119z\u00f3w krwi\u201d, pokrewie\u0144stwa. M\u0119\u017cczyzna razem z kobiet\u0105 tworzy, \u201erodzi\u201d nowe \u017cycie. Jest wi\u0119c \u201erodzicielem\u201d. Ojcostwo biologiczne wype\u0142nia si\u0119 na p\u0142aszczy\u017anie stosunku p\u0142ciowego w ma\u0142\u017ce\u0144stwie, podczas kt\u00f3rego dochodzi do zap\u0142odnienia. Wanda P\u00f3\u0142tawska zwraca uwag\u0119 na kwesti\u0119 dysproporcji fizjologicznej podkre\u015blaj\u0105c fakt, \u017ce biologiczne ojcostwo nie daje \u017cadnego skutku w organizmie ojca, kt\u00f3ry nie jest tak zaanga\u017cowany w proces przekazywania \u017cycia jak cia\u0142o kobiety. P\u0142odno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzny jest hojna i nie narusza jego r\u00f3wnowagi biologicznej. Wed\u0142ug autorki to naturalne zjawisko w pewien spos\u00f3b t\u0142umaczy \u0142atwo\u015b\u0107, z jak\u0105 m\u0119\u017cczyzna \u201eoddziela\u201d akt seksualny od zdolno\u015bci przekazywania \u017cycia. M\u0119\u017cczy\u017ani cz\u0119sto\u00a0 zapominaj\u0105 o tym, \u017ce ka\u017cdy akt seksualny niesie ze sob\u0105 potencjaln\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 powo\u0142ania na \u015bwiat nowego cz\u0142owieka. To jednak nie umniejsza wagi aktu pocz\u0119cia, kt\u00f3re w przypadku cz\u0142owieka ma donios\u0142y wymiar tworzenia nowej osoby oraz wywiera wp\u0142yw na psychik\u0119 m\u0119\u017cczyzny, kobiety i dziecka.<\/p>\n

Kolejny, cz\u0119sto spotykany w literaturze aspekt ojcostwa dotyczy dziedziny prawa. Ojcostwo prawne oznacza: \u201estosunek prawny mi\u0119dzy m\u0119\u017cczyzn\u0105 a dzieckiem oparty na pochodzeniu dziecka od okre\u015blonego m\u0119\u017cczyzny (normatywnie okre\u015blone biologiczne pokrewie\u0144stwo), zgodny z \u00abprawd\u0105 biologiczn\u0105\u00bb, tzn. status ojca posiada m\u0119\u017cczyzna, z\u00a0kt\u00f3rego nasienia dziecko zosta\u0142o pocz\u0119te\u201d.<\/sup> W polskim prawie regulacje dotycz\u0105ce stanu cywilnego osoby ojca okre\u015bla Kodeks post\u0119powania cywilnego<\/em> z 17 XI 1964 (art. 453 i nast.; DzU z 1964, nr 43, poz. 296 z p\u00f3\u017aniejszymi zmianami). Stan cywilny ojca jest niepodzielny, czyli dany cz\u0142owiek mo\u017ce pochodzi\u0107 wy\u0142\u0105cznie od jednego ojca. Wyj\u0105tek od tej regu\u0142y wprowadza instytucja przysposobienia, w\u00a0przypadku kt\u00f3rej przysposabiaj\u0105cemu nadaje si\u0119 prawny status rodzica (ojca) adoptowanego dziecka, przy czym biologiczny ojciec zachowuje sw\u00f3j status. Wraz z\u00a0ustaleniem ojcostwa powstaj\u0105 prawa i obowi\u0105zki ojca wzgl\u0119dem dziecka, np. obowi\u0105zek wzajemnego szacunku i wspierania si\u0119, prawo do kontakt\u00f3w z dzieckiem, obowi\u0105zek alimentacyjny. R\u00f3wnie\u017c wtedy powstaje w\u0142adza rodzicielska, prawo do reprezentowania dziecka, zarz\u0105dzania jego maj\u0105tkiem. Dziecku tak\u017ce nadaje si\u0119 obowi\u0105zek wzajemnego szacunku i wspierania si\u0119, a tak\u017ce przypisuje si\u0119 mu prawa, np. do nazwiska. B.\u00a0Mierzwi\u0144ski zwraca uwag\u0119 na sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej ten sam m\u0119\u017cczyzna jest zar\u00f3wno ojcem biologicznym i prawnym dziecka. Podkre\u015bla, \u017ce jest ona najlepsza zar\u00f3wno dla dziecka jak i\u00a0dla ca\u0142ej rodziny. Aspekt prawny zawiera w sobie w\u0105skie kwestie dotycz\u0105ce ojcostwa, kt\u00f3rymi zajmuje si\u0119 pa\u0144stwo (np. ustalenie ojcostwa, w\u0142adza rodzicielska, nazwisko i imi\u0119 dziecka, rodzina zast\u0119pcza, przysposobienie, ojcowskie wykroczenia).<\/p>\n

Aspekt duchowy ojcostwa opiera si\u0119 na pierwszym akcie ojcowskiego bytowania, czyli na staniu si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em nowego \u017cycia i na pragnieniu przez m\u0119\u017cczyzn\u0119 kszta\u0142towania nowego cz\u0142owieka, przekazania mu swoich warto\u015bci i pozostawieniu po sobie czego\u015b trwa\u0142ego. Jednym z g\u0142\u00f3wnych zada\u0144 ojca jest troska o prawid\u0142owy i pe\u0142ny rozw\u00f3j dziecka. B.\u00a0Mierzwi\u0144ski metaforycznie nazywa t\u0119 rol\u0119 nieustannym rodzeniem, kt\u00f3re wskazuje na aspekt duchowy ojcostwa. M\u0119\u017cczyzna staje si\u0119 g\u0142\u0119boko i trwale zwi\u0105zany z rodzin\u0105 w\u0142a\u015bnie przez obecno\u015b\u0107 tego aspektu. Bez rodziny jest on jedynie ojcem \u201ebiologicznym\u201d. Za pomoc\u0105 trwa\u0142ej wi\u0119zi z kobiet\u0105 – matk\u0105 jego dzieci, m\u0119\u017cczyzna aktualizuje swoje ojcostwo, nadaje mu nowy wymiar. W przeciwie\u0144stwie do macierzy\u0144stwa, w kt\u00f3rym ju\u017c od pocz\u0119cia dziecka obecny jest element \u015bcis\u0142ego kontaktu fizycznego, ojcostwo opiera si\u0119 w szczeg\u00f3lno\u015bci na duchowej wi\u0119zi, kt\u00f3ra ubogaca obie strony. Dziecko nie rozwija si\u0119 w spos\u00f3b prawid\u0142owy\u00a0i\u00a0pe\u0142ny bez aktywnej obecno\u015bci ojca. Z drugiej strony potomstwo w spos\u00f3b znacz\u0105cy wp\u0142ywa na \u017cycie, osobowo\u015b\u0107 i psychik\u0119 m\u0119\u017cczyzny. Aspekt duchowy dotyczy pragnienia posiadania przez m\u0119\u017cczyzn\u0119 dziecka, kt\u00f3re wg Jerzego Witczaka wbrew powszechnemu przekonaniu jest silniejsze u m\u0119\u017cczyzn ni\u017c u kobiet. Autor ten przytacza w swojej ksi\u0105\u017cce wyniki bada\u0144, kt\u00f3re wykazuj\u0105, \u017ce 10 % wi\u0119cej m\u0119\u017cczyzn (zw\u0142aszcza m\u0142odych) ni\u017c kobiet pragnie (w okresie przedma\u0142\u017ce\u0144skim) posiada\u0107 w przysz\u0142o\u015bci potomstwo. Mniejsza jest tak\u017ce oboj\u0119tno\u015b\u0107 na t\u0119 kwesti\u0119 w\u015br\u00f3d m\u0119\u017cczyzn ni\u017c kobiet (r\u00f3\u017cnica 10 %). Ojcostwo duchowe jest wa\u017cniejsze od biologicznego i prawnego, ale dla dobra rodziny, ma\u0142\u017ce\u0144stwa i\u00a0dziecka konieczne jest integralne po\u0142\u0105czenie wszystkich aspekt\u00f3w w\u00a0osobie jednego m\u0119\u017cczyzny.<\/p>\n

Ojcostwo mo\u017cna rozpatrywa\u0107 r\u00f3wnie\u017c w aspekcie psychologicznym, kt\u00f3ry obejmuje zestaw postaw, zachowa\u0144, dzia\u0142a\u0144, uczu\u0107 i przekona\u0144 m\u0119\u017cczyzny w zwi\u0105zku z\u00a0pocz\u0119ciem i\u00a0pe\u0142nieniem funkcji opieku\u0144czo-wychowawczych wobec dziecka. Badaj\u0105c ojcostwo w\u00a0tym aspekcie korzysta si\u0119 z r\u00f3\u017cnych teorii psychologicznych. Bior\u0105c pod uwag\u0119 koncepcj\u0119 rozwoju psychospo\u0142ecznego wg Erika Eriksona, czas w kt\u00f3rym m\u0119\u017cczyzna najcz\u0119\u015bciej staje si\u0119 ojcem, czyli okres m\u0142odo\u015bci i wczesnej doros\u0142o\u015bci (mi\u0119dzy 18 a 25-30 rokiem \u017cycia) wi\u0105\u017ce si\u0119 z zadaniami rozwojowymi dotycz\u0105cymi tworzenia w\u0142asnej rodziny, osi\u0105gni\u0119ciem zdolno\u015bci do mi\u0142o\u015bci i opieku\u0144czo\u015bci. Prawid\u0142owe rozwi\u0105zanie kryzys\u00f3w rozwojowych owocuje zdolno\u015bci\u0105 m\u0119\u017cczyzny do mi\u0142o\u015bci, rodzicielstwa, odpowiedzialno\u015bci za rozw\u00f3j dziecka oraz do tw\u00f3rczo\u015bci i\u00a0dzia\u0142alno\u015bci na rzecz innych ludzi a tak\u017ce do ojcostwa duchowego. Natomiast nieprawid\u0142owe rozwi\u0105zanie tych dylemat\u00f3w mo\u017ce skutkowa\u0107 tym, \u017ce m\u0119\u017cczyzna nie podejmie roli ojca lub jego ojcostwo b\u0119dzie zubo\u017ca\u0142e, niedojrza\u0142e. W takiej sytuacji m\u0119\u017cczy\u017anie towarzyszy odczucie bierno\u015bci, ograniczenia, stagnacji oraz brak poczucia generatywnej odpowiedzialno\u015bci. Inna koncepcja psychologiczna – teoria przywi\u0105zania zak\u0142ada, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em rozwoju emocjonalnego, spo\u0142ecznego oraz poznawczego jest bezpieczny styl przywi\u0105zania zar\u00f3wno w macierzy\u0144stwie jak i ojcostwie. Podkre\u015bla si\u0119 tutaj znaczenie zaanga\u017cowania ojca w kontakt z dzieckiem (zw\u0142aszcza we wczesnych fazach rozwoju) i wytworzenia przez niego wi\u0119zi, dla rozwoju dziecka. Aktywna obecno\u015b\u0107 ojca zapewnia potomstwu poczucie bezpiecze\u0144stwa, uczy: otwarto\u015bci na innych ludzi i \u015bwiat zewn\u0119trzny, zaufania, aktywno\u015bci, podejmowania inicjatywy, samodzielno\u015bci.<\/p>\n

Zajmuj\u0105c si\u0119 definiowaniem ojcostwa warto si\u0119gn\u0105\u0107 do etnologii. Profesor Papieskiego Uniwersytetu Gregoria\u0144skiego w Rzymie, J. Goetz zaj\u0105\u0142 si\u0119 badaniem problematyki ojcostwa w\u015br\u00f3d lud\u00f3w pierwotnych. Z analizy docieka\u0144 tego uczonego wynika, \u017ce etnologia zwraca uwag\u0119 na przewag\u0119 ojcostwa prawnego nad ojcostwem biologicznym. Uznane przez grup\u0119 spo\u0142eczn\u0105 ojcostwo prawne jest najwa\u017cniejsze. To spostrze\u017cenie wskazuje na rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy ojcem a rodzicielem. Ojcem okre\u015bla si\u0119 m\u0119\u017ca matki dziecka, czyli m\u0119\u017cczyzn\u0119 zwi\u0105zanego z matk\u0105 prawami i obowi\u0105zkami, kt\u00f3ry jest \u201eosobowo\u015bci\u0105\u201d spo\u0142eczn\u0105 i prawn\u0105. Badania lud\u00f3w pierwotnych pokazuj\u0105, \u017ce ojcostwa nie wolno ogranicza\u0107 jedynie do biologicznego aspektu bycia ojcem. Kolejnym interesuj\u0105cym wnioskiem z bada\u0144 lud\u00f3w pierwotnych jest to, \u017ce odr\u00f3\u017cnia\u0142y one wi\u0119zy \u201eprawne\u201d od wi\u0119z\u00f3w uczuciowych. Na to rozr\u00f3\u017cnienie mia\u0142y wp\u0142yw warunki materialne i rodzaj zaj\u0119cia. W ludach patrylinearnych, w kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wn\u0105 aktywno\u015bci\u0105 by\u0142o polowanie i hodowla byd\u0142a, ojciec biologiczny by\u0142 surowy i autorytarny. By\u0142 jedynie rodzicielem, maj\u0105cym z dzieckiem wi\u0119\u017a czysto prawn\u0105. U lud\u00f3w tych wi\u0119\u017a afektywna wyst\u0119powa\u0142a mi\u0119dzy dzieckiem a wujem ciotecznym, czyli bratem matki, nazywanym \u201eojcem matczynym\u201d lub \u201ematk\u0105 m\u0119sk\u0105\u201d. Wuj by\u0142 dla dziecka g\u0142\u00f3wnym dawc\u0105 pozytywnych uczu\u0107, ciep\u0142a. Pe\u0142ni\u0142 wi\u0119c emocjonaln\u0105 funkcj\u0119 ojca.<\/p>\n

W spo\u0142ecze\u0144stwach matrylinearnych, w kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym zaj\u0119ciem by\u0142o uprawianie pola przez kobiety, na czele rodziny sta\u0142 wuj. To on by\u0142 autorytetem, o\u015brodkiem w\u0142adzy, natomiast ojciec by\u0142 czu\u0142ym rodzicem. Du\u017ce znaczenie wuja w\u00a0kulturach pierwotnych pomniejsza\u0142o rol\u0119 ojca. Dzi\u0119ki etnologii mo\u017cna jednak odnale\u017a\u0107 przyk\u0142ady, w kt\u00f3rych ojciec pe\u0142ni\u0142 bardzo wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 w \u017cyciu dziecka. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 plemion Indian Ameryki Po\u0142udniowej upatrywa\u0142a wy\u0142\u0105cznie w ojcu \u201eelement tw\u00f3rczy dla powstania nowego \u017cycia\u201d. Matka postrzegana by\u0142a jedynie jako \u201enaczynie\u201d przyjmuj\u0105ce \u017cycie \u201ewszczepione\u201d przez m\u0119\u017cczyzn\u0119.<\/p>\n

W kulturze lud\u00f3w pierwotnych mia\u0142o miejsce zjawisko kuwady<\/em> (od francuskiego s\u0142owa couver<\/em> \u2013 wysiadywa\u0107, le\u017ce\u0107). Terminem tym okre\u015bla si\u0119 og\u00f3\u0142 zachowa\u0144 m\u0119\u017cczyzny – ojca w czasie, gdy kobieta rodzi dziecko, a tak\u017ce przed i nied\u0142ugo po narodzinach. Zesp\u00f3\u0142 kuwady<\/em> jest wynikiem uczucia zazdro\u015bci m\u0119\u017cczyzny o urodzenie dziecka, kt\u00f3re jest dane jedynie kobiecie oraz pragnienia wsp\u00f3\u0142uczestnictwa w\u00a0budz\u0105cym fascynacj\u0119 porodzie. M\u0119\u017cczy\u017ani u niekt\u00f3rych lud\u00f3w pierwotnych mieli taki zwyczaj, \u017ce gdy zbli\u017ca\u0142o si\u0119 rozwi\u0105zanie, ojciec dziecka k\u0142ad\u0142 si\u0119 i symulowa\u0142 b\u00f3le porodowe. W ten spos\u00f3b m\u0119\u017cczyzna chcia\u0142 zaznaczy\u0107 swoje prawo do dziecka. Antropolog Philippe Rivi\u00e8re przypisuje kuwadzie<\/em> tak\u017ce znaczenie duchowe i moralne, natomiast Alfred M\u00e9traux podkre\u015bla, \u017ce to zjawisko jest wyrazem g\u0142\u0119bokiej wi\u0119zi mi\u0119dzy ojcem a dzieckiem, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017ca wr\u0119cz za wa\u017cniejsz\u0105 od tej, kt\u00f3ra wyst\u0119puje mi\u0119dzy matk\u0105 a dzieckiem. R\u00f3\u017cnorodne rytua\u0142y zwi\u0105zane z kuwad\u0105<\/em> by\u0142y charakterystyczne g\u0142\u00f3wnie w plemionach celtyckich przed przyj\u0119ciem chrze\u015bcija\u0144stwa, ale obecne by\u0142y tak\u017ce m.in. w staro\u017cytnej Grecji, Imperium Rzymskim, Chinach.<\/p>\n

 <\/p>\n

Autor tekstu: Agnieszka Wojciechowska (Pedagog szkolny w jednym z warszawskich lice\u00f3w)<\/em><\/p>\n

Fot. Canva<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Bibliografia:<\/p>\n

Kasprzyk P., Ojcostwo. V. W prawie<\/em>, w: Encyklopedia katolicka<\/em>, t. 14.
\nLachowska B., Ojcostwo. III. W psychologii<\/em>, w: Encyklopedia katolicka<\/em>, t. 14.
\nMierzwi\u0144ski B., M\u0119\u017cczyzna, istota nieznana<\/em>, Warszawa 1999.
\nMierzwi\u0144ski B., M\u0119\u017cczyzna\u00a0 <\/em>\u2013 m\u0105\u017c <\/em>\u2013 ojciec, Otwock 1996.
\n<\/em>Opozda D., Ojciec. I. Aspekt psychologiczny,<\/em> w: Encyklopedia katolicka<\/em>, t. 14, Lublin 2010.
\nP\u00f3\u0142tawska W., Dziecko owocem mi\u0142o\u015bci<\/em>, w: F. Adamski (red.), \u00a0Mi\u0142o\u015b\u0107 \u2013Ma\u0142\u017ce\u0144stwo \u2013 Rodzina<\/em>, Krak\u00f3w 1985 (wyd. 3).
\nSobol E. (red.), Ma\u0142y s\u0142ownik j\u0119zyka polskiego<\/em>, Warszawa 1997.
\nWitczak J., Ojcostwo bez tajemnic<\/em>, Warszawa 1987.
\nZaj\u0105c E. , Ojcostwo. I. W Biblii<\/em>, w: Encyklopedia katolicka<\/em>, t. 14.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

POJ\u0118CIE OJCOSTWA \u00a0 Zdefiniowanie poj\u0119cia \u201eojcostwo\u201d nie jest zadaniem \u0142atwym z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Pierwszym z nich jest to, \u017ce jest ono zaliczane do tzw. poj\u0119\u0107 […] Czytaj Dalej<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":6290,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-6289","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6289","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6289"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6289\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6303,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6289\/revisions\/6303"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6290"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6289"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}