![\"\"](\"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/sad-2042536.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
<\/p>\n
Wraz z nastaniem pierwszych jesiennych ch\u0142od\u00f3w, kiedy na dworze coraz cz\u0119\u015bciej pada deszcz, ciemne chmury g\u0119sto przykrywaj\u0105 niebo, a dni staj\u0105 si\u0119 coraz kr\u00f3tsze, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas ogarnia \u201ejesienny smutek\u201d. Cz\u0119\u015bciej robimy si\u0119 senni i zm\u0119czeni, nie chce nam si\u0119 wstawa\u0107 z \u0142\u00f3\u017cka w ciemne, zimne poranki, mniej\u00a0mamy energii i zapa\u0142u do pracy.Pogoda za oknem wp\u0142ywa te\u017c niekorzystnie na nasz nastr\u00f3j. Niekt\u00f3rzy staj\u0105 si\u0119 smutni, rozdra\u017cnieni, przygn\u0119bieni i zniech\u0119ceni oraz znacznie mniej rzeczy sprawia im rado\u015b\u0107.<\/p>\n
Czasem jednak ten jesienno-zimowy smutek zaczyna coraz bardziej utrudnia\u0107 nam codzienne \u017cycie. Warto wtedy sprawdzi\u0107 czy nie jest to depresja sezonowa.<\/p>\n
Depresja sezonowa\u00a0czyli\u00a0sezonowe zaburzenie afektywne\u00a0(Seasonal Affective Disorder \u2013 SAD) to zaburzenie depresyjne pojawiaj\u0105ce si\u0119 w okresie jesienno-zimowym, a ust\u0119puj\u0105ce wiosn\u0105 lub latem. Objawy zak\u0142\u00f3caj\u0105 emocjonalne, poznawcze i fizjologiczne funkcjonowanie cz\u0142owieka i s\u0105 bardzo uci\u0105\u017cliwe. Wyst\u0119puj\u0105 codziennie lub prawie codziennie oraz trwaj\u0105 przez okres co najmniej dw\u00f3ch tygodni. Ponadto, powtarzaj\u0105 si\u0119 cyklicznie przez minimum dwa lata.<\/p>\n
Sk\u0105d depresja sezonowa?<\/p>\n
W ci\u0105gu wielu wiek\u00f3w \u017cycie cz\u0142owieka by\u0142o bardzo mocno zwi\u0105zane z natur\u0105. Wiosenne i letnie miesi\u0105ce sprzyja\u0142y zdobywaniu po\u017cywienia, wzmo\u017conej pracy, cz\u0119stszym kontaktom towarzyskim czy podr\u00f3\u017com. Natomiast jesieni\u0105 i zim\u0105, kiedy przyroda zamiera a dzie\u0144 staje si\u0119 kr\u00f3tszy, mniej by\u0142o pracy, a tempo \u017cycia tak\u017ce naturalnie ulega\u0142o ograniczeniu. Cz\u0142owiek wpada\u0142 w lekki stan \u201eu\u015bpienia\u201d, spowolnionego metabolizmu oraz zmniejszonej energii i przygotowywa\u0142 si\u0119 do przetrwania zimy. Rytmy przyrody i pory roku wyznacza\u0142y zatem jego codzienn\u0105 aktywno\u015b\u0107.<\/p>\n
Obecnie, kiedy brak \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego pr\u00f3bujemy zast\u0119powa\u0107 \u017car\u00f3wk\u0105, a codzienne funkcjonowanie znacznie mniej zwi\u0105zane jest z rytmami natury oczekuje si\u0119, \u017ce poziom aktywno\u015bci cz\u0142owieka przez prawie ca\u0142y rok b\u0119dzie utrzymywa\u0142 si\u0119 na mniej wi\u0119cej r\u00f3wnym, wysokim poziomie. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego to, co w przesz\u0142o\u015bci pozwala\u0142o nam poradzi\u0107 sobie w niesprzyjaj\u0105cych warunkach zwi\u0105zanych ze zmianami w przyrodzie, teraz utrudnia nam \u017cycie.<\/p>\n
Przyczyny zaburze\u0144 sezonowych<\/p>\n
Chocia\u017c dok\u0142adne przyczyny powstawania depresji sezonowej nie s\u0105 znane, uwa\u017ca si\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wnym czynnikiem jest niedob\u00f3r \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego docieraj\u0105cego do naszych oczu. Wp\u0142ywa ono na spos\u00f3b funkcjonowania r\u00f3\u017cnych struktur m\u00f3zgowych, a mianowicie na procesy powstawania i regulacji neuroprzeka\u017anik\u00f3w i hormon\u00f3w niezb\u0119dnych do wielu \u017cyciowych czynno\u015bci. Zauwa\u017cono, \u017ce najbardziej niekorzystny jest niedomiar \u015bwiat\u0142a w rannych godzinach dnia, poniewa\u017c rozregulowuje bardzo istotny oko\u0142odobowy rytm cz\u0142owieka \u2013 snu i czuwania. Brak \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego powoduje zwi\u0119kszone wydzielanie melatoniny \u2013 tzw. hormonu snu, przez co nasz m\u00f3zg \u201eczuje si\u0119\u201d oszukany co do godziny i pory dnia, a my stajemy si\u0119 bardziej senni i zm\u0119czeni. Ponadto, zaburza r\u00f3wnie\u017c inne rytmy wydzielania hormon\u00f3w, np.: zmniejsza poziom serotoniny, kt\u00f3ra odpowiedzialna jest m.in. za utrzymywanie dobrego nastroju.<\/p>\n
Powstawanie sezonowych zaburze\u0144 depresyjnych zwi\u0105zane jest tak\u017ce z indywidualn\u0105 podatno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka. W\u015br\u00f3d mo\u017cliwych przyczyn podaje si\u0119 zmniejszon\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 siatk\u00f3wki oka na docieraj\u0105ce do niej \u015bwiat\u0142o. Przez to, osoby z du\u017co mniejsz\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 mog\u0105 skar\u017cy\u0107 si\u0119 na pogorszenie samopoczucia tak\u017ce podczas pochmurnych letnich dni.<\/p>\n
Uwa\u017ca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce podatno\u015b\u0107 na sezonowe zaburzenia afektywne jest przekazywana genetycznie.<\/p>\n
Ponadto, \u0142agodne wcze\u015bniej objawy jesiennego smutku i senno\u015bci mog\u0105 si\u0119 znacznie nasili\u0107, gdy spotkaj\u0105 nas bardzo stresuj\u0105ce wydarzenia, np.: rozw\u00f3d, \u015bmier\u0107 bliskiej osoby, problemy w pracy lub \u017cyciu osobistym.<\/p>\n
Kto najcz\u0119\u015bciej choruje?<\/p>\n
Depresja sezonowa dotyka g\u0142\u00f3wnie osoby mieszkaj\u0105ce w \u015brodkowych i p\u00f3\u0142nocnych szeroko\u015bciach geograficznych. W Europie P\u00f3\u0142nocnej na powa\u017cne dolegliwo\u015bci cierpi ok. 2% populacji, a w innych, mniej nas\u0142onecznionych regionach \u015bwiata, np. na Alasce, problem ten dotyczy co dziesi\u0105tego mieszka\u0144ca. \u0141agodniejsze objawy jesiennego smutku odczuwa w Europie prawdopodobnie ponad 10 \u2013 15% ludzi.<\/p>\n
Ten rodzaj zaburze\u0144 depresyjnych dotyka g\u0142\u00f3wnie osoby m\u0142odsze \u2013 pierwszy epizod pojawia si\u0119 zwykle pomi\u0119dzy 20 a 40 rokiem \u017cycia \u2013 przy czym z powodu znacznych dolegliwo\u015bci zdecydowanie cz\u0119\u015bciej cierpi\u0105 kobiety ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani (oko\u0142o 4 razy cz\u0119\u015bciej). Obserwuje si\u0119 je tak\u017ce u dzieci.<\/p>\n
Objawy<\/p>\n
Pierwsze objawy depresji sezonowej mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 ju\u017c w pa\u017adzierniku lub listopadzie, a w miesi\u0105cach wiosennych (marzec, kwiecie\u0144), kiedy zwi\u0119ksza si\u0119 ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego, zazwyczaj ca\u0142kowicie ust\u0119puj\u0105. Czasami mog\u0105 te\u017c przej\u015b\u0107 w faz\u0119 manii (m.in. nadmiernie podwy\u017cszonego nastroju, znacznie zwi\u0119kszonej aktywno\u015bci i pobudzenia, trudno\u015bci z koncentracj\u0105 uwagi, zmniejszonej potrzeby snu) lub hipomani\u0119 (\u0142agodniejsz\u0105 odmian\u0119 manii).<\/p>\n
Najcz\u0119stszymi objawami s\u0105:<\/p>\n
– uczucie smutku, pustki, l\u0119ku, niepokoju<\/em><\/p>\n – uczucie przewlek\u0142ego przem\u0119czenia<\/em><\/p>\n – obni\u017cona aktywno\u015b\u0107, brak motywacji i inicjatywy do dzia\u0142ania<\/em><\/p>\n – wzmo\u017cona senno\u015b\u0107 z jednoczesnym pogarszaniem si\u0119 jako\u015bci snu, ospa\u0142o\u015b\u0107, trudno\u015bci z porannym wstawaniem<\/em><\/p>\n – zwi\u0119kszony apetyt, szczeg\u00f3lnie zwi\u0105zany z wi\u0119kszym spo\u017cywaniem w\u0119glowodan\u00f3w; cz\u0119sto zwi\u0119kszanie si\u0119 masy cia\u0142a<\/em><\/p>\n – os\u0142abienie pop\u0119du seksualnego<\/em><\/p>\n Zwykle wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce inne charakterystyczne dla depresji objawy, takie jak:<\/p>\n – nadmierna dra\u017cliwo\u015b\u0107<\/em><\/p>\n – anhedonia \u2013 utrata zdolno\u015bci prze\u017cywania rado\u015bci z drobnych, codziennych zdarze\u0144; a nawet unikanie przyjemno\u015bci<\/em><\/p>\n – poczucie beznadziejno\u015bci<\/em><\/p>\n – problemy z pami\u0119ci\u0105, jasno\u015bci\u0105 my\u015blenia, koncentracj\u0105 uwagi<\/em><\/p>\n – problemy z wykonywaniem codziennych czynno\u015bci<\/em><\/p>\n – utrata energii, si\u0142 witalnych<\/em><\/p>\n – utrata zainteresowa\u0144, zoboj\u0119tnienie<\/em><\/p>\n – niech\u0119\u0107 do pracy i funkcjonowania w spo\u0142ecze\u0144stwie<\/em><\/p>\n – my\u015bli samob\u00f3jcze<\/em><\/p>\n Ponadto, u kobiet mo\u017cliwe jest wyst\u0105pienie objaw\u00f3w napi\u0119cia przedmiesi\u0105czkowego lub ich nasilenie, z kolei u dzieci mo\u017cna zaobserwowa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do zachowa\u0144 agresywnych i \u0142atwiejsze wpadanie w z\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n Konsekwencjami sezonowego zaburzenia afektywnego mo\u017ce by\u0107 m.in.: nadu\u017cywanie alkoholu lub narkotyk\u00f3w, okresowe nadmierne objadanie si\u0119, przybieranie na wadze, obni\u017cenie odporno\u015bci organizmu i zwi\u0105zane z tym cz\u0119ste infekcje, problemy z nauk\u0105, w pracy lub w relacjach interpersonalnych, a nawet samob\u00f3jstwa.<\/p>\n Warto jednak pami\u0119ta\u0107, by obserwuj\u0105c powy\u017csze objawy, nie diagnozowa\u0107 si\u0119 samodzielnie, lecz skorzysta\u0107 z pomocy specjalisty, gdy\u017c mog\u0105 one \u015bwiadczy\u0107 tak\u017ce o innych dolegliwo\u015bciach i zaburzeniach, takich jak: depresja kliniczna (gdy rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w okresie jesienno-zimowym), choroby somatyczne (np.: niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy), zespo\u0142y przewlek\u0142ego zm\u0119czenia, reakcja organizmu na przyjmowane leki i wiele innych.<\/p>\n Jak leczy si\u0119 depresj\u0119 sezonow\u0105?<\/p>\n W zwi\u0105zku z tym, \u017ce najbardziej prawdopodobn\u0105 przyczyn\u0105 powstawania depresji sezonowej jest niedomiar \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego docieraj\u0105cego do nas w okresie jesienno-zimowym, g\u0142\u00f3wnym sposobem leczenia tego zaburzenia jest fototerapia z wykorzystaniem specjalnych do tego celu lamp fluorescencyjnych. Polega ona na na\u015bwietlaniu oczu pacjenta sztucznym jasnym \u015bwiat\u0142em o mocy zbli\u017conej do naturalnego (ok. 2500 \u2013 10 000 luks\u00f3w), a kilka lub kilkana\u015bcie razy silniejszym od zwyk\u0142ego domowego o\u015bwietlenia (maksymalnie 500 luks\u00f3w). Zauwa\u017cono, \u017ce ju\u017c taka dawka sztucznego \u015bwiat\u0142a korzystnie wp\u0142ywa na wydzielanie hormon\u00f3w i przeka\u017anik\u00f3w m\u00f3zgowych (podwy\u017csza poziom serotoniny, a obni\u017ca melatoniny) oraz ich dobow\u0105 regulacj\u0119, a przez to poprawia dzia\u0142anie naszego wewn\u0119trznego zegara.<\/p>\n Fototerapi\u0119 przeprowadza si\u0119 w godzinach porannych, a cz\u0119sto tak\u017ce i wieczorem (na 2-3 godziny przed spaniem) dla zwi\u0119kszenia jej skuteczno\u015bci. Sesje, kt\u00f3re trwaj\u0105 od 30 do 120 minut, powtarza si\u0119 codziennie przez okres od jednego do kilku tygodni. Lekarze cz\u0119sto zalecaj\u0105 profilaktyczne rozpoczynanie sesji jeszcze przed wyst\u0105pieniem pierwszych w danym sezonie objaw\u00f3w.<\/p>\n Bardzo wa\u017cne jest, aby odpowiednio dostosowa\u0107 k\u0105t padania \u015bwiat\u0142a i odleg\u0142o\u015b\u0107 od oczu, a przede wszystkim nat\u0119\u017cenie i d\u0142ugo\u015b\u0107 na\u015bwietlania do poziomu indywidualnej wra\u017cliwo\u015bci cz\u0142owieka i obecnego nasilenia dolegliwo\u015bci.<\/p>\n Metoda ta jest do\u015b\u0107 skuteczna (w 60-80%), a pierwsze rezultaty, takie jak zmniejszenie senno\u015bci, apetytu i zm\u0119czenia oraz poprawa nastroju, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 ju\u017c po kilku dniach jej stosowania. Ponadto, fototerapia jest bezbolesna, objawy niepo\u017c\u0105dane (np.: zaczerwienienie oczu lub b\u00f3le g\u0142owy) zdarzaj\u0105 si\u0119 bardzo rzadko i mo\u017ce by\u0107 stosowana tak\u017ce w domu pod kontrol\u0105 lekarsk\u0105.<\/p>\n Z fototerapi\u0105 \u0142\u0105czy si\u0119 czasem tak\u017ce psychoterapi\u0119, np.: gdy depresja sezonowa wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puje z nierozwi\u0105zanymi konfliktami czy trudno\u015bciami natury psychicznej. Ponadto, spotkania z terapeut\u0105 mog\u0105 pom\u00f3c zaakceptowa\u0107 chorob\u0119 i nauczy\u0107 si\u0119 jak sobie z ni\u0105 radzi\u0107, szczeg\u00f3lnie osobom przyzwyczajonym do du\u017cej aktywno\u015bci w ci\u0105gu ca\u0142ego roku.<\/p>\n Dla zmniejszenia nat\u0119\u017cenia objaw\u00f3w i poprawy nastroju wykorzystuje si\u0119 tak\u017ce leki przeciwdepresyjne, np.: fluoksetyny, a w \u0142agodniejszych stanach \u2013 niekt\u00f3re zio\u0142owe preparaty dost\u0119pne bez recepty.<\/p>\n Korzystne dla samopoczucia pacjent\u00f3w okazuj\u0105 si\u0119 te\u017c zimowe wyjazdy do kraj\u00f3w o du\u017cym stopniu nas\u0142onecznienia.<\/p>\n W radzeniu sobie z sezonow\u0105 depresj\u0105 pomocne mo\u017ce by\u0107 unikanie stresuj\u0105cych sytuacji oraz nienak\u0142adanie na siebie zbyt wielu obowi\u0105zk\u00f3w w tym trudnym okresie. Warto pami\u0119ta\u0107 te\u017c o zdrowiej diecie, bogatej w niezb\u0119dne witaminy i minera\u0142y, szczeg\u00f3lnie w magnez i witaminy z grupy B, kt\u00f3re pomagaj\u0105 w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego. Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c dbanie o swoje samopoczucie oraz o dobr\u0105 kondycj\u0119, np.: poprzez medytacj\u0119, aromaterapi\u0119, unikanie ciemnych pomieszcze\u0144, spacery w s\u0142oneczne dni czy regularne \u0107wiczenia fizyczne, podczas kt\u00f3rych uwalniaj\u0105 si\u0119 poprawiaj\u0105ce nam nastr\u00f3j neuroprzeka\u017aniki. Warto tak\u017ce cz\u0119\u015bciej w\u0142\u0105cza\u0107 si\u0119 w kontakty spo\u0142eczne i dba\u0107 o relacje z innymi lud\u017ami.<\/p>\n Fot.: DanaTentis<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wraz z nastaniem pierwszych jesiennych ch\u0142od\u00f3w, kiedy na dworze coraz cz\u0119\u015bciej pada deszcz, ciemne chmury g\u0119sto przykrywaj\u0105 niebo, a dni staj\u0105 si\u0119 coraz kr\u00f3tsze, […] Czytaj Dalej<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":1981,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-1980","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1980","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1980"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1980\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1981"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1980"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1980"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1980"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}