{"id":1813,"date":"2020-09-24T22:11:31","date_gmt":"2020-09-24T22:11:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/?p=1813"},"modified":"2020-12-03T09:21:51","modified_gmt":"2020-12-03T09:21:51","slug":"jak-cukier-wplywa-na-nasze-emocje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/jak-cukier-wplywa-na-nasze-emocje\/","title":{"rendered":"Jak cukier wp\u0142ywa na nasze emocje?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

mgr Katarzyna P\u0119kala-Ka\u017amierczak
\nDietetyk kliniczny<\/p>\n

Od jakiego\u015b czasu m\u00f3wi si\u0119 o nim \u201ebia\u0142a \u015bmier\u0107\u201d i okre\u015bla jako g\u0142\u00f3wnego winowajc\u0119 nadwagi i oty\u0142o\u015bci zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d doros\u0142ych, jak i dzieci \u2013 cukier. Jednak nie zawsze cukier uto\u017csamiano z czym\u015b z\u0142ym.
\nW 1931 roku w Polsce ruszy\u0142a akcja z has\u0142em \u201eCukier krzepi\u201d. Has\u0142o to znajdowa\u0142o si\u0119 na wi\u0119kszo\u015bci ulic i dworc\u00f3w w kraju, w radiu, gazetach, a nawet ksi\u0105\u017ceczkach dla ma\u0142ych dzieci. Prowodyrem wszystkiego by\u0142 Melchior Wa\u0144kowicz, kt\u00f3ry pracowa\u0142 jako doradca do spraw promocji w Zwi\u0105zku Cukrownik\u00f3w Polskich. Za to has\u0142o otrzyma\u0142 wi\u0119cej pieni\u0119dzy, ni\u017c wynosi\u0142a \u00f3wczesna pensja prezydenta! Ca\u0142a narodowa propaganda mia\u0142a wspiera\u0107 krajow\u0105 upraw\u0119 burak\u00f3w cukrowych. Przetrwa\u0142a spokojnie do czas\u00f3w PRL-u, gdzie spotka\u0142a si\u0119 z du\u017c\u0105 akceptacj\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Ludzie, kt\u00f3rym ci\u0119\u017cko by\u0142o da\u0107 swoim dzieciom chleb z mas\u0142em czy z serem, dawali z cukrem. By\u0142a to w\u00f3wczas namiastka ciastka, ulubiony przysmak. Cukier nie zabija\u0142, a krzepi\u0142. Poni\u017cej grafiki z plakatami z ca\u0142ej akcji.<\/p>\n

\"\" \"\" \"\" \"\" \"\"\"\" \"\" \"\"<\/p>\n

Wp\u0142yw cukru na nasze emocje ma swoje korzenie ju\u017c w tamtych czasach. Cukier kojarzy\u0142 si\u0119 z przyjemno\u015bci\u0105, z radosnymi i szcz\u0119\u015bliwymi chwilami. Dla jednych b\u0119dzie to powr\u00f3t taty z pracy, kt\u00f3ry przywozi\u0142 ze sob\u0105 s\u0142odycze. Dla drugich ulubione ciasto u babci na pocieszenie po nieudanym egzaminie, a dla innych s\u0142odko\u015bci, kt\u00f3re otrzymywali w prezencie na rozmaite okazje od bliskich. W trudnych, stresuj\u0105cych sytuacjach nasza psychika jest przeci\u0105\u017cona i mo\u017ce mie\u0107 tendencj\u0119 do regresowania si\u0119. Wracamy wtedy do starych, sprawdzonych sposob\u00f3w reagowania o kt\u00f3rych wiemy, \u017ce przynios\u0105 ulg\u0119. Takim sposobem staje si\u0119 mi\u0119dzy innymi jedzenie. Si\u0119gane w takich momentach s\u0142odycze daj\u0105 chwilowe uczucie ulgi, \u0142agodz\u0105 napi\u0119cie emocjonalne i poprawiaj\u0105 nastr\u00f3j, ale co wa\u017cne, tylko na kr\u00f3tko. Wiele os\u00f3b poprawia sobie samopoczucie s\u0142odyczami, czy nagradza za jakie\u015b osi\u0105gni\u0119cia ulubionym ciasteczkiem. Nasz m\u00f3zg r\u00f3wnie\u017c w\u00f3wczas odbiera to jako nagrod\u0119. Cukier, kt\u00f3ry spo\u017cywamy zapocz\u0105tkowuje fal\u0119 reakcji chemicznych, efektem kt\u00f3rych jest synteza tzw. hormonu szcz\u0119\u015bcia, czyli serotoniny. Ten mi\u0142y nastr\u00f3j niestety nie trwa d\u0142ugo, a spadek samopoczucia jest odczuwany dosy\u0107 szybko. Takie gwa\u0142towne wahania poziomu cukru, kt\u00f3re zapewniamy dostarczaj\u0105c swojemu organizmowi produkty o wysokim indeksie glikemicznym (m.in. bogate w cukier) powa\u017cnie destabilizuj\u0105 nasz nastr\u00f3j. Mog\u0105 w efekcie prowadzi\u0107 do jeszcze wi\u0119kszego przygn\u0119bienia ni\u017c wcze\u015bniej, zm\u0119czenia, irytacji, bezsenno\u015bci, pogorszenia pami\u0119ci i koncentracji, zwi\u0119kszenia ryzyko depresji, a nawet do agresji, co coraz cz\u0119\u015bciej jest obserwowane u dzieci uzale\u017cnionych od s\u0142odyczy. Tak, to prawda, od cukru tak\u017ce mo\u017cna si\u0119 uzale\u017cni\u0107 i uzale\u017cnienie to por\u00f3wnywalne jest z uzale\u017cnieniem od papieros\u00f3w, czy alkoholu, poniewa\u017c jego dzia\u0142anie oparte jest na podobnym mechanizmie. Przy zwi\u0119kszonym spo\u017cyciu cukru zaburzone zostaje odczuwanie syto\u015bci, co prowadzi do pojawienia si\u0119 niepohamowanej ochoty na jeszcze wi\u0119ksz\u0105 dawk\u0119 s\u0142odyczy. Prowadzi to niestety do b\u0142\u0119dnego ko\u0142a. Gorsze samopoczucie, w nast\u0119pstwie nieodparta ch\u0119\u0107 na s\u0142odycze, poczucie winy, w zwi\u0105zku z czym ponownie pojawia si\u0119 ch\u0119\u0107 si\u0119gni\u0119cia po s\u0142odycze. Przeprowadzono szereg bada\u0144, m.in. na szczurach, kt\u00f3re by\u0142y przyzwyczajone do przyjmowania du\u017cych dawek cukru. Kiedy dop\u0142yw cukru zosta\u0142 zablokowany, zaobserwowano u nich objawy odstawienne \u2013 rozdra\u017cnienie, spadek koncentracji i jako\u015bci wykonywanych zada\u0144. Cukier, kt\u00f3ry pocz\u0105tkowo daje ukojenie w niekt\u00f3rych sytuacjach stresowych, z czasem staje si\u0119 jedynym lekiem na wszystkie problemy, co sugeruje, \u017ce granica mi\u0119dzy normaln\u0105 reakcj\u0105, a patologiczn\u0105 zosta\u0142a przekroczona.<\/p>\n

Ka\u017cdy jednak na r\u00f3\u017cne emocje, reaguje inaczej. Wed\u0142ug bada\u0144, ok. 48% ludzi w sytuacjach stresowych obserwuje spadek zainteresowania jedzeniem. U 30% obserwuje si\u0119 natomiast wzrost apetytu, m.in. na s\u0142odycze w wyniku negatywnych emocji. U tych os\u00f3b spo\u017cywanie pokarm\u00f3w traktowane jest jako spos\u00f3b regulacji negatywnych emocji i poziomu stresu. Niekt\u00f3rzy ludzie nie potrafi\u0105 bowiem rozr\u00f3\u017cni\u0107 uczucia fizjologicznego g\u0142odu od pobudzenia emocjonalnego towarzysz\u0105cego negatywnym emocjom i w\u00f3wczas si\u0119gaj\u0105 w\u0142a\u015bnie po pokarmy wysokoenergetyczne, czyli o du\u017cej zawarto\u015bci g\u0142\u00f3wnie cukru i t\u0142uszczu.
\nJak odr\u00f3\u017cni\u0107 g\u0142\u00f3d fizjologiczny od emocjonalnego? Je\u017celi g\u0142\u00f3d przychodzi nagle, a nie narasta stopniowo, pojawiaj\u0105 si\u0119 zachcianki na konkretne, zazwyczaj niezdrowe produkty (np. s\u0142odycze, chipsy itp.), potrzeba jest pilna, nie mo\u017ce czeka\u0107 (cz\u0119sto potrafimy przerwa\u0107 nawet dotychczasowe czynno\u015bci, byle zaspokoi\u0107 swoj\u0105 zachciank\u0119), g\u0142\u00f3d nie ust\u0119puje po spo\u017cyciu posi\u0142ku, wr\u0119cz narasta (np. po sko\u0144czeniu jednego opakowania ciastek, si\u0119gamy po kolejne), a po zako\u0144czeniu posi\u0142ku pojawia si\u0119 nieprzyjemne uczucie pe\u0142no\u015bci i g\u0142\u0119bokie poczucie winy, to s\u0105 to cechy g\u0142odu emocjonalnego. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na towarzysz\u0105ce nam uczucia przy spo\u017cywaniu posi\u0142k\u00f3w i sprawdzi\u0107, czy problem nie dotyczy nas.<\/p>\n

Je\u015bli prawdopodobnie tak, na pocz\u0105tek warto przyjrze\u0107 si\u0119 swojej diecie. By\u0107 mo\u017ce w mniej zaawansowanych przypadkach, samo uregulowanie diety i przyjmowanie pe\u0142nowarto\u015bciowych posi\u0142k\u00f3w, obfituj\u0105cych w naturalne \u017ar\u00f3d\u0142a w\u0119glowodan\u00f3w, przede wszystkim z\u0142o\u017conych \u2013 pomo\u017ce. Posi\u0142ki przyjmuj w sta\u0142ych porach, si\u0119gaj po pe\u0142noziarniste produkty zbo\u017cowe, a zamiast s\u0142odyczy si\u0119gaj po owoce. Zrezygnuj tak\u017ce z napoj\u00f3w s\u0142odzonych czy sok\u00f3w, kt\u00f3re dostarczaj\u0105 energii, a wcale nie syc\u0105. Od\u017cyw sw\u00f3j m\u00f3zg. Postaw na dostarczenie organizmowi kwas\u00f3w omega-3, kt\u00f3re s\u0105 szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla niego. Pami\u0119taj o rybach, orzechach w\u0142oskich, oleju lnianym czy siemieniu lnianym. Postaraj si\u0119 znale\u017a\u0107 aktywno\u015b\u0107, kt\u00f3ra pomo\u017ce Ci w sytuacjach stresowych. Mo\u017ce to by\u0107 jazda na rowerze, joga, p\u0142ywanie, czy zwyczajne spacery z psem. U niekt\u00f3rych \u015bwietnie sprawdzi si\u0119 s\u0142uchanie muzyki, u innych czytanie ksi\u0105\u017cek, a u kolejnych rysowanie. Mo\u017cesz spr\u00f3bowa\u0107 tak\u017ce technik relaksacyjnych, np. treningu Jacobsona czy treningu autogennego Schultza. Trzeba tak\u017ce pami\u0119ta\u0107 o odpowiedniej higienie snu. Ka\u017cdy przypadek jest inny, jednak sposob\u00f3w radzenia sobie z negatywnymi emocjami jest wiele i ka\u017cdy mo\u017ce spr\u00f3bowa\u0107 znale\u017a\u0107 co\u015b dla siebie. Je\u015bli jednak wszystkie techniki zawodz\u0105, a masz poczucie, \u017ce Tw\u00f3j problem jest zaawansowany, nie b\u00f3j si\u0119 poprosi\u0107 specjalisty o pomoc.<\/p>\n

Czy w takim razie cukier jest zupe\u0142nie zakazany? Nie do ko\u0144ca tak jest. Nie powinni\u015bmy definiowa\u0107 produkt\u00f3w spo\u017cywczych jako zakazane, a raczej takie, kt\u00f3re nale\u017cy ogranicza\u0107 jak najbardziej i tutaj \u015bwietnie wpisuje si\u0119 cukier. Wed\u0142ug norm, dopuszczalna jest w naszej codziennej diecie poda\u017c cukru wynosz\u0105ca wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 od ok. 100 do 200 kcal, przyjmuje si\u0119 ok. 10 % dziennej poda\u017cy energii. Musimy pami\u0119ta\u0107 jednak, \u017ce cukier nie kryje si\u0119 jedynie w cukierniczce, ale i jest ukryty w wielu r\u00f3\u017cnych produktach spo\u017cywczych, tak\u017ce pod r\u00f3\u017cnymi nazwami. Niekt\u00f3re z produkt\u00f3w sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 nawet w po\u0142owie z cukru! Dlatego czytajmy przede wszystkim etykiety, ograniczajmy cukier i zwracajmy wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 na emocje, jakie towarzysz\u0105 nam w ci\u0105gu dnia i poprzedzaj\u0105 spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w. Kilka prostych zmian mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce b\u0119dziemy \u017cyli d\u0142u\u017cej ciesz\u0105c si\u0119 zdrowiem i dobr\u0105 kondycj\u0105 psychiczn\u0105 przez d\u0142ugie lata.<\/p>\n

Szczygie\u0142 D., Kadzikowska-Wrzosek R. Emocje a zachowania \u017cywieniowe \u2013 przegl\u0105d bada\u0144. ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI, nr 86, 2014
\nNiewiadomska I., Kulik A., Hajduk A., Jedzenie, w serii: Uzale\u017cnienia: fakty i mity, Gaudium, Lublin 2005
\nNowicki, M., \u201eCukier uzale\u017cnia\u201d, Newsweek [online]. 2012. Dost\u0119pny w Internecie: http:\/\/nauka.newsweek.pl\/cukier-uzaleznia,88768,1,1.html
\nZi\u00f3\u0142kowska-Boehm Aleksandra, Melchior Wa\u0144kowicz. Poland\u2019s master of the written word, Lexington Books, Lanham 2013.
\nJanicki K. Cukier krzepi. Najs\u0142ynniejsze has\u0142o reklamowe przedwojennej Polski. Wielka Historia [online]. 2020. Dost\u0119pny w Internecie: https:\/\/wielkahistoria.pl\/cukier-krzepi-najslynniejsze-haslo-reklamowe-przedwojennej-polski\/<\/p>\n

Fot.: Pixabay<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

mgr Katarzyna P\u0119kala-Ka\u017amierczak Dietetyk kliniczny Od jakiego\u015b czasu m\u00f3wi si\u0119 o nim \u201ebia\u0142a \u015bmier\u0107\u201d i okre\u015bla jako g\u0142\u00f3wnego winowajc\u0119 nadwagi i oty\u0142o\u015bci zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d doros\u0142ych, […] Czytaj Dalej<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":1814,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-1813","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1813","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1813"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1813\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1814"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.normalnaprzyszlosc.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}